Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 16

तौविलिकेऽवेलयावायमैलब ऐलयीत्। बभ्रुश्च बभ्रुकर्णश्चापेहि निराल

tauvī́like ’vélayāvā yám ailabá áilayīt | babhrúś ca babhrúkarṇaś cā́pehi nír ā́l

O Tauvīlike, O Avelayāva—whom Ailaba would make to ail; Babhru and Babhru-ear likewise: depart! forth, away from here!

तौविलिकेO (two) Tāvilikas / O Tāvilikā-demons (name of affliction)
तौविलिके:
सम्बोधन (कारकातीत) / कर्तृ-सम्बोधन
TypeNoun
Rootतौविलिक (प्रातिपदिक; यक्ष/रोग-नाम) अथवा तौविलिक- (विशेषण)
अवेलयावाO Avelayāvā (name of a demon/affliction)
अवेलयावा:
सम्बोधन (कारकातीत)
TypeNoun
Rootअवेलयावा (प्रातिपदिक; यक्ष/रोग-नाम)
अयम्this (one/this here)
अयम्:
कर्तृ (वाक्ये निर्देश-कर्ता)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऐलःAila (a named person/being; ‘the Aila’)
ऐलः:
कर्तृ (अयम् के विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun/Adjective
Rootऐल (प्रातिपदिक; ‘इळा/इला’ अथवा ‘इळ’ से सम्बन्धित; ‘ऐल’ = इळा-सम्बन्धी/ऐल-नामक)
अबnow / indeed (particle)
अब:
सम्बन्धसूचक/वाक्य-निपात
TypeIndeclinable
Rootअब (निपात; वैदिक)
ऐलयीत्may (he) drive away / may (he) utter/chant (contextual)
ऐलयीत्:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√इल्/√ऐल् (धातु; वैदिक प्रयोग—‘ऐलयति’ प्रकार; अर्थ: चलाना/उच्चारयितुं/प्रेरयितुं—पाठानुसार अनिश्चित)
बभ्रुःBabhru (a named being; ‘the brown one’)
बभ्रुः:
कर्तृ (समुच्चित कर्ता)
TypeNoun
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक; ‘भूरा/कपिल’ अथवा नाम)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
बभ्रुकर्णःBabhru-karṇa (named being: ‘brown-eared’)
बभ्रुकर्णः:
कर्तृ (समुच्चित कर्ता)
TypeNoun
Rootबभ्रु-कर्ण (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय/बहुव्रीहि: ‘भूर-कर्ण’/‘बभ्रु नामक का कर्ण’)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
अपेहिgo away! / depart!
अपेहि:
क्रिया (आदेश)
TypeVerb
Root√इ (गम्) उपसर्ग: अप-; ‘अप + एहि’ (आज्ञार्थ)
निरालout, away, forth
निराल:
क्रियाविशेषण (अपेहि इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootनिर् + आल्/√अल् (वैदिक; ‘निराल’ = ‘निर्-आल’ इति संधि-रूप; अर्थ: बाहर/दूर)

Rishi: Atharvanic

Devata: Disease-spirits/affliction-names (graha-type entities)

Chandas: Anuṣṭubh (irregular/with name-clusters)

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From confrontation (naming the hostile) to resolution (banishment).","listener_experience":"A felt ‘push’ outward—relief through decisiveness and clarity.","intensity":7}