Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10

प्राणायान्तरिक्षाय वयोभ्यो वायवेऽधिपतये स्वाहा

prāṇā́ya ’ntárikṣāya váyo-bhyo vāyáve ’dhipátaye svā́hā

To Breath, to the Mid-air, to the vital powers; to Vāyu the Overlord—svāhā.

प्राणायto/for the vital breath (Prāṇa)
प्राणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्राण (प्रा-√अन् ‘श्वसिति/जीवति’ इत्यर्थे; प्रातिपदिकम्)
अन्तरिक्षायto/for the mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिकम्)
वयःभ्यःfrom the birds / from living beings (lit. ‘from the vayas’)
वयःभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिकम्)
वायवेto/for Vāyu (Wind)
वायवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिकम्)
अधिपतयेto/for the lord, overlord
अधिपतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिकम्)
स्वाहाsvāhā (hail!; offering-formula)
स्वाहा:
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/मन्त्रशब्दः)

Rishi: Atharvanic ritual tradition

Devata: Prāṇa; Antarikṣa; Vāyu (Adhipati)

Chandas: Yajus-like formula

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From fragility to steadiness and uplift.","listener_experience":"A felt ‘opening’ of chest and calm regulation of breath.","intensity":4}