Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 3

अर्वाञ्चमिन्द्रममुतो हवामहे यो गोजिद् धनजिदश्वजिद् यः । इमं नो यज्ञं विहवे शृणोत्वस्माकमभूर्हर्यश्व मेदी

arvā́ñcam índram amutó havāmahe yó gojí d dhanájid aśvajíd yáḥ | imáṃ no yajñáṃ vihavé śṛṇotu asmā́kam abhūr haryaśva médī ||

Hitherward from yonder do we invoke Indra, who winneth kine, who winneth wealth, who winneth steeds. Let him, at our call, hear this our sacrifice: be ours, O tawny-steeded, gracious helper.

अर्वाञ्चम्hither-facing, turned towards us
अर्वाञ्चम्:
कर्म (हवामहे इति) / विशेषणम् (इन्द्रम्)
TypeAdjective
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक) < अवर्/अर्व् ‘नीचे/इधर’ + आञ्च् ‘मुख/दिशा’
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (हवामहे)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अमुतःfrom there, from yonder
अमुतः:
अपादान (दिशा/स्थान-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअमुतस् (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात) ‘अमुतः = अमु-तस्’
हवामहेwe invoke, we call
हवामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वा (ह्वयति) ‘आह्वाने’
यःwho
यः:
कर्तृ (गौण-सम्बन्धः; इन्द्रस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गोजित्winner of cows
गोजित्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootगो + √जि (जये) → ‘गोजित्’ (कृदन्त-समास)
धनजित्winner of wealth
धनजित्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootधन + √जि (जये) → ‘धनजित्’ (कृदन्त-समास)
अश्वजित्winner of horses
अश्वजित्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअश्व + √जि (जये) → ‘अश्वजित्’ (कृदन्त-समास)
यःwho
यः:
कर्तृ (गौण-सम्बन्धः; इन्द्रस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
कर्म (शृणोतु)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (सन्दर्भानुसारः: ‘our’/‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
यज्ञम्sacrifice, rite
यज्ञम्:
कर्म (शृणोतु)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
विहवेin the invocation, at the call
विहवे:
अधिकारण (कस्मिन्?—विहवे)
TypeNoun
Rootवि + √ह्वा (आह्वाने) → ‘विहव’ (कृदन्त/नाम) ; अथवा ‘विहव’ = ‘आह्वान/समाह्वान’
शृणोतुlet him hear
शृणोतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्रु (श्रवणे)
अस्माकम्of us, our
अस्माकम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अभूःyou became / you were
अभूः:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति) ‘सत्तायाम्’
हर्यश्वO (Indra) of tawny horses
हर्यश्व:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootहरि + अश्व (बहुव्रीहि-समास: ‘हर्यश्व’)
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध/सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
दीgiver, bestower (Vedic epithet)
दी:
विशेषणम्
TypeIndeclinable / Kṛdanta (irregular Vedic form)
Root√दा (दाने) / √दी (दीप्तौ) — पदपाठ-परम्परानुसारः ‘दी’ इति निपात/कृदन्त-रूपं; अर्थतः ‘दातृ/प्रदाता’ इति ग्रहणम्

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in provided excerpt)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh-like (as transmitted)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From calling to arrival, from need to confident expectancy.","listener_experience":"Buoyancy, courage, and a sense of being supported by a powerful ally.","intensity":6}