Mantra 4
Sukta 10
Sanskrit (Devanagari)
अश्मवर्म मेऽसि यो मोदीच्या दिशोऽघायुरभिदासात्। एतत् स ऋच्छात्
IAST Transliteration
aśmavarmá mé ’si yó mā́ udī́cyā diśó ’ghāyúr abhídāsāt | etát sá ṛ́cchāt ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Thou art my stone-armour. Whoso from the northern quarter, evil-lived, should assail me—let him encounter this (defence).
Word by Word
अश्मवर्मstone-armor; a stony protective covering
अश्मवर्म:
Kartā (वाक्ये ‘असि’ इत्यस्य कर्तृ/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootअश्म-वर्मन् (प्रातिपदिक; समास) < अश्मन् ‘पत्थर’ + वर्मन् ‘कवच/आवरण’
मेfor me / my
मे:
Sampradāna/Adhikaraṇa (रक्षार्थं ‘मे’ = ‘मम/मयि’ अर्थे; स्वाम्य/सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘to be’
यःwho
यः:
Kartā (अभिदासात् इत्यस्य कर्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मोदीच्या(of) the ‘Modīcī’ direction (a named quarter)
मोदीच्या:
Adhikaraṇa (दिशा-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootमोदीच्/मोदीच्य (प्रातिपदिक; दिक्शब्द-विशेषण) < ‘मोद’/‘मुद्’ से व्युत्पत्तिः अनिश्चित; पाठभेद-संभाव्य
दिशःof/from the direction
दिशः:
Adhikaraṇa (दिशा-सम्बन्धः: ‘from the direction’ भावे) अथवा अपादानार्थ-षष्ठी (वैदिक)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक) ‘direction’
अघायुःevil-lived; one with harmful life/intent
अघायुः:
Kartā (अभिदासात् इत्यस्य कर्ता; यः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootअघ-आयुस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय) < अघ ‘evil’ + आयुस् ‘life’
अभिदासात्has assailed/has attacked (by hostile act/sorcery)
अभिदासात्:
—
TypeVerb
Rootअभि-दास् (धातु) ‘to assail/attack, practice hostile sorcery’ (वैदिक प्रयोग) अथवा ‘अभिदास’ (कृदन्त/नाम) से
एतत्this
एतत्:
Karma (ऋच्छात् इत्यस्य कर्म)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā (ऋच्छात् इत्यस्य कर्ता)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋच्छात्let him go/come; let it befall (him)
ऋच्छात्:
—
TypeVerb
Rootऋच्छ्/ऋ (धातु) ‘to go, reach, fall upon’ (वैदिक) अथवा √ऋच्छ् ‘to come upon’
Attribution
Rishi: Atharvanic protective tradition (variable anukramaṇī)
Devata: Aśmavarman (protective power)
Chandas: Anuṣṭubh-like (formulaic)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From alertness to firm command: threat is acknowledged, then decisively neutralized.","listener_experience":"A sense of being armoured and enclosed; courage without agitation.","intensity":6}