Mantra 10

Sukta 39

Sanskrit (Devanagari)

हृदा पूतं मनसा जातवेदो विश्वानि देव वयुनानि विद्वान्। सप्तास्यानि तव जातवेदस्तेभ्यो जुहोमि स जुषस्व हव्यम्

IAST Transliteration

hṛdā́ pūtáṁ mánasā jātavēdo víśvāni deva vayū́nāni vidvā́n | saptā́syāni táva jātavēdas tébhyo juhomi sá juṣasva havíyam

English Translation (Griffith/Whitney)

Purified with heart, with mind, O Jātavedas—O god, knowing all wise ordinances: thine are seven mouths, O Jātavedas; to them I offer: do thou accept the oblation graciously.

Word by Word

• हृदा: by/with (the) heart
• हृदा: करण
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)

• पूतम्: purified
• पूतम्: कर्म
• Type: Adjective/Participle
• Root: पू (धातु) → पूत (कृदन्त, क्त)

• मनसा: by/with (the) mind
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni)
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative use)/Epithet
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेषण)

• विश्वानि: all
• विश्वानि: कर्म
• Type: Adjective (substantive use)
• Root: विश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• वयुनानि: devices/ways, ordinances, workings
• वयुनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वयुन (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्ता
• Type: Adjective/Participle
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त, क्तवत्)

• सप्त: seven
• सप्त: —
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)

• आस्यानि: mouths/faces
• आस्यानि: कर्ता
• Type: Noun
• Root: आस्य (प्रातिपदिक)

• तव: of you/your
• तव: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जातवेदः: O Jātavedas
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative use)/Epithet
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक)

• तेभ्यः: to them (to those)
• तेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जुहोमि: I offer (into the fire)
• जुहोमि: —
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)

• सः: he/that (you)
• सः: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जुषस्व: enjoy/accept (be pleased with)
• जुषस्व: —
• Type: Verb
• Root: जुष् (धातु)

• हव्यम्: the oblation
• हव्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (specific attribution not provided in excerpt)

Devata: Agni Jātavedas

Chandas: Triṣṭubh-like (requires metrical confirmation; AV often preserves mixed meters)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Purification → recognition of divine omniscience → expansive offering → serene acceptance.","listener_experience":"Deep composure, awe at Agni’s vast capacity; felt sense of ‘being received’.","intensity":4}