Mantra 4

Sukta 24

Sanskrit (Devanagari)

यस्य वशास ऋषभास उक्षणो यस्मै मीयन्ते स्वरवः स्वर्विदे । यस्मै शुक्रः पवते ब्रह्मशुम्भितः स नो मुञ्चत्वंहसः

IAST Transliteration

yásya vaśā́sa ṛṣabhā́sa ukṣáṇo yásmai mīyánte sváravaḥ svàrvíde | yásmai śukráḥ pávate bráhmaśumbhitaḥ sá no muñcatv áṃhásaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Whose are the kine, the bulls, the oxen; for whom the strains are meted out—to the winner of the heavenly light; for whom the bright Soma floweth, adorned with holy prayer: let him release us from affliction and from sin.

Word by Word

• यस्य: of whom / whose
• यस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वशासः: cows (vashā-cows)
• वशासः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृसमूहः)
• Type: Noun
• Root: वशा (प्रातिपदिक; ‘वशा’ = वन्ध्या/गौः, ‘a cow/controlled one’—Vedic usage)

• ऋषभासः: bulls
• ऋषभासः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृसमूहः)
• Type: Noun
• Root: ऋषभ (प्रातिपदिक)

• उक्षणः: oxen / strong bulls
• उक्षणः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृसमूहः)
• Type: Noun
• Root: उक्षन् (प्रातिपदिक; ‘bull/ox’)

• यस्मै: to whom
• यस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मीयन्ते: are measured / are apportioned
• मीयन्ते: क्रिया (मुख्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मा (धातु; ‘to measure’)

• स्वरवः: tones / sounds
• स्वरवः: कर्तृ (मीयन्ते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: स्वर (प्रातिपदिक)

• स्वर्विदे: to the heaven-knower / light-finder
• स्वर्विदे: सम्प्रदान (विशेषण-सम्बन्धः ‘यस्मै’ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: स्वर्विद् (प्रातिपदिक; ‘knower/finder of heaven/light’)

• यस्मै: to whom
• यस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुक्रः: the bright/pure one
• शुक्रः: कर्तृ (पवते इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• पवते: flows / purifies itself
• पवते: क्रिया (मुख्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पू (धातु; ‘to purify, to flow clear’)

• ब्रह्मशुम्भितः: adorned/embellished with brahman (sacred power)
• ब्रह्मशुम्भितः: विशेषण
• Type: Adjective (past participle)
• Root: ब्रह्म-शुम्भित (कृदन्त-प्रातिपदिक; शुम्भ् ‘to adorn’ + क्त)

• सः: he
• सः: कर्तृ (मुञ्चतु इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: from us
• नः: अपादान (वियोग-अर्थे)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चतु: may he release
• मुञ्चतु: क्रिया (आशीर्वाद/प्रार्थना)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु; ‘to release’)

• अंहसः: from sin/distress
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक; ‘sin, distress, trouble’)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Indra hymn tradition

Devata: Indra (recipient of soma; lord of wealth and release)

Chandas: Triṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From assurance of possessions and measured order to calm release from aṃhas.","listener_experience":"Groundedness, steadiness, quiet confidence in abundance.","intensity":5}