Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 11

अनड्वान् दुहे सुकृतस्य लोक ऐनं प्याययति पवमानः पुरस्तात्। पर्जन्यो धारा मरुत ऊधो अस्य यज्ञः पयो दक्षिणा दोहो अस्य

anaḍvā́n dúhe sukṛtásya loká énām pyāyayati pavámānaḥ purástāt | párjanyo dhā́rā marúta ū́dho asya yajñáḥ páyo dákṣiṇā dóho asya

The Draught-ox is milked in the realm of merit; the Purifying One from the forepart maketh him to thrive. Parjanya is the stream; the Maruts are his udder: the Sacrifice is milk, and the priestly gift is his milking.

अनड्वान्the bull (draught-ox)
अनड्वान्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअनडुह् (प्रातिपदिक) / अनड्वत्-
दुहेmilks / yields milk
दुहे:
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
सुकृतस्यof good deed / of merit
सुकृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
लोकःworld; realm
लोकः:
कर्तृ (सम्बन्ध/विधेय)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
एनम्him / this one
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्याययतिmakes swell; nourishes; fattens
प्याययति:
TypeVerb
Rootप्याय्/प्या (धातु; caus.)
पवमानःthe purifying one (Soma/wind)
पवमानः:
कर्तृ
TypeAdjective (participle)
Rootपवमान (कृदन्त; √पू ‘to purify/blow’)
पुरस्तात्in front; from the east; beforehand
पुरस्तात्:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्यय-निर्माण)
पर्जन्यःParjanya (rain-god); rain
पर्जन्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
धाराstream; flow
धारा:
कर्तृ/विधेय (समासार्थे)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
मरुतःthe Maruts (storm-gods/winds)
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
ऊधःudder
ऊधः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootऊधस् (प्रातिपदिक)
अस्यof him / of this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञःsacrifice; rite
यज्ञः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
पयःmilk; sap
पयः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
दक्षिणाpriestly fee; gift
दक्षिणा:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
दोहःmilking; yield
दोहः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootदोह (प्रातिपदिक; from √दुह्)
अस्यof him / of this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition

Devata: Anaḍvān as prosperity-bearer; associated deities: Pavāmāna, Parjanya, Maruts

Chandas: Triṣṭubh-like

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at cosmic-household equivalence settling into satisfied assurance","listener_experience":"Sense that the world is coherently supportive when exchange is right","intensity":4}