Mantra 1
Sukta 47
Sanskrit (Devanagari)
तमिन्द्रं वाजयामसि महे वृत्राय हन्तवे । स वृषा वृषभो भुवत्
IAST Transliteration
tám índraṃ vājayāmasi mahé vṛtrā́ya hántave | sá vṛ́ṣā vṛṣabhó bhúvat
English Translation (Griffith/Whitney)
That Indra we quicken unto victory, for the great smiting of Vṛtra: may he become the Bull, the chief Bull.
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वाजयामसिwe strengthen/impel (to win)
वाजयामसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवाजय् (धातु; नामधातु/कारणार्थकः ‘वाजं करोति/प्रापयति’)
महेwe honor/worship
महे:
क्रिया
TypeVerb
Rootमह् (धातु; ‘पूजायाम्/मानने’)
वृत्रायfor Vṛtra
वृत्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
हन्तवेto slay
हन्तवे:
प्रयोजन (उद्देश्य)
TypeVerbal (Infinitive)
Rootहन् (धातु) + तुमुन् (इन्फिनिटिव्)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृषाthe bull; the mighty one
वृषा:
कर्तृ (विशेषण-भावः)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक)
वृषभःa bull (strong one)
वृषभः:
कर्तृ (समानााधिकरणम्)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
भुवत्became / may he become
भुवत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Attribution
Rishi: Rigvedic source attribution (Indra-Vṛtra slaying tradition)
Devata: Indra (Vṛtrahan)
Chandas: RV-derived
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From mustering power to decisive strike and triumphant release.","listener_experience":"A controlled surge of force; readiness to confront the root problem.","intensity":8}