Mantra 4
Sukta 64
Sanskrit (Devanagari)
एतास्ते अग्ने समिधस्त्वमिद्धः समिद् भव । आयुरस्मासु धेह्यमृतत्वमाचार्याय
IAST Transliteration
etā́s te agne samídhas tvám iddháḥ samíd bhava | ā́yur asmā́su dhehy amṛtatvám ācā́ryāya ||
English Translation (Griffith/Whitney)
These are thy kindlings, O Agni; thou, being kindled, become a kindling (a support) to us: set life within us; (set) deathlessness for the Teacher.
Word by Word
एताःthese
एताः:
Karma (विधेय-सम्बन्धे ‘समिधः’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun (Demonstrative)
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sampradāna/Relation (सम्बन्धः: ‘your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(Sambodhana) संबोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
समिधःfuel-sticks / kindling
समिधः:
Karma (भव/धेहि इत्यादि क्रियायाः विषयः; ‘एताः’ इत्यनेन विशेषितम्)
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक; ‘समिध्’ = इन्धनकाष्ठम्)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इद्धःkindled / ignited
इद्धः:
Kartā (कर्तृ-विशेषणम्)
TypeAdjective (Past participle)
Rootइन्ध् (धातु) → इद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; भूतकृदन्त/कृत)
समित्(as) kindling / fuel
समित्:
Karma (भव इत्यस्य विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक; वैदिक-रूपम् ‘समित्’)
भवbecome / be
भव:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
आयुःlife-span / vital life
आयुः:
Karma (धेहि इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
अस्मासुin us
अस्मासु:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्: ‘in us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धेहिplace / bestow
धेहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
अमृतत्वम्immortality
अमृतत्वम्:
Karma (आचार्याय इत्यस्य दातव्य-वस्तु; ‘bestow immortality’)
TypeNoun (Abstract)
Rootअमृतत्व (प्रातिपदिक; अमृत + त्व)
आचार्यायto the teacher
आचार्याय:
Sampradāna (सम्प्रदानम्: ‘to/for the teacher’)
TypeNoun
Rootआचार्य (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)
Devata: Agni
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From offering (calm action) to empowerment (quiet wonder of life being ‘set’ within).","listener_experience":"Warmth, steadiness, reassurance; a sense of being ‘held’ by the hearth and lineage.","intensity":4}