Mantra 1
Sukta 62
Sanskrit (Devanagari)
सर्वप्रियत्वम्। प्रियं मा कृणु देवेषु प्रियं राजसु मा कृणु । प्रियं सर्वस्य पश्यत उत शूद्र उतार्ये
IAST Transliteration
sarvápriyatvam | priyáṃ mā kṛṇu devéṣu priyáṃ rā́jasu mā kṛṇu | priyáṃ sárvasya páśyata utá śūdrá utā́rye
English Translation (Griffith/Whitney)
Universal dearness! Make me dear among the gods; make me dear among kings. Make me dear to all that look on—both Śūdra and Ārya.
Word by Word
प्रियम्dear, pleasing
प्रियम्:
कर्म (कृणु इत्यस्य कर्मपदम्)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक) अथवा प्रि (धातु) + यत् (कृत्)
माme
मा:
कर्म (कृणु इत्यस्य कर्म/उद्देश्यः—‘make me’)
TypePronoun
Rootअव्यय (अस्मद्-प्रथमैकवचनस्य एनक्लिटिक रूपम्)
कृणुmake! / render!
कृणु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण (येषु—‘among/in’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रियम्dear, pleasing
प्रियम्:
कर्म (कृणु इत्यस्य कर्मपदम्)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक) अथवा प्रि (धातु) + यत् (कृत्)
राजसुamong kings
राजसु:
अधिकरण (येषु—‘among’)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअव्यय (अस्मद्-प्रथमैकवचनस्य एनक्लिटिक रूपम्)
कृणुmake! / render!
कृणु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ
प्रियम्dear, pleasing
प्रियम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक) अथवा प्रि (धातु) + यत् (कृत्)
सर्वस्यof everyone
सर्वस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of everyone’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
पश्यतःwho sees / seeing
पश्यतः:
सम्बन्ध
TypeParticiple (present active)
Rootपश्यत् (√पश् ‘to see’ का शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त)
उतand also
उत:
(समुच्चय/विकल्प सूचक)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
शूद्रःthe Śūdra
शूद्रः:
कर्तृ/विषय (अध्याहृत ‘पश्यति/भवति’ इत्यादौ—‘even the Śūdra’)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
(समुच्चय/विकल्प सूचक)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
आर्येamong the Arya / in the noble (one)
आर्ये:
अधिकरण (यत्र/येषु—‘among/in’)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (late book; specific ṛṣi attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Priya/Prīti (personified favour); also implicitly Devas and Rājas as spheres of power
Chandas: Anuṣṭubh-like
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"shringara","emotional_arc":"From petition to assured belonging.","listener_experience":"Calm confidence; warmth toward all classes and authorities.","intensity":3}