Mantra 12
Sukta 8
Sanskrit (Devanagari)
तस्येदं वर्चस्तेजः प्राणमायुर्नि वेष्टयामीदमेनमधराञ्चं पादयामि
IAST Transliteration
tásya idáṃ várcas téjaḥ prāṇám ā́yur ní veṣṭayāmi idám enam adharā́ñcam pādayāmi
English Translation (Griffith/Whitney)
This lustre of his, this splendour, his breath, his life—these I wrap down (and seize); this man I make downward-going, I bring him low.
Word by Word
तस्यof him/its
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
कर्म (वेष्टयामि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्चःsplendor, radiance
वर्चः:
कर्म (वेष्टयामि इत्यस्य; इदम्-वर्चः = ‘this splendor’)
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
तेजःbrilliance, energy
तेजः:
कर्म (वेष्टयामि इत्यस्य; वर्चः-तेजः समाहारः)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
प्राणम्breath, vital force
प्राणम्:
कर्म (वेष्टयामि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्म (वेष्टयामि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
निdown/into; (as prefix) completely
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
वेष्टयामिI wrap/enclose
वेष्टयामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√वेष्ट् (वेष्टने) / वेष्टयति
इदम्this
इदम्:
कर्म (पादयामि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनम्him
एनम्:
कर्म (पादयामि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद्/एना (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनम्-रूपम्)
अधराञ्चम्downward-facing, turned down
अधराञ्चम्:
कर्म-विशेषणम् (एनम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootअधराञ्च् (प्रातिपदिक; अधर + आञ्च्)
पादयामिI cause (him) to go/step; I drive/lead
पादयामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√पद्/पादय् (णिच्; causative of √पद् ‘to go/step’)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Varcas/Tejas/Prāṇa/Āyus as quasi-personified powers
Chandas: Prose-like performative sequence
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From acquisitive grasping (enumeration and wrapping) to punitive lowering (downward command).","listener_experience":"Feels like a tightening net around someone’s aura, then a forced descent.","intensity":8}