Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 7

सूनृता संनतिः क्षेमः स्वधोर्जामृतं सहः । उच्छिष्टे सर्वे प्रत्यञ्चः कामाः कामेन ततृपुः

sūnṛ́tā sánnatiḥ kṣémáḥ svadhór jā́mṛ́taṁ sáhaḥ | ucchíṣṭe sárve pratyáñcaḥ kā́māḥ kā́mena tatŕ̥puḥ

Truth-speaking, concord, welfare, svadhā-born immortality, and might—within Ucchiṣṭa; all desires, turned hitherward, are satisfied by desire itself.

सूनृताtruthful/sweet speech
सूनृता:
Kartā (सूची/समुच्चय में विषय-रूपेण) अथवा विशेष्य-रूपेण
TypeNoun
Rootसूनृता- (प्रातिपदिक; सु- + नृता ‘सत्य/नृ-सम्बद्ध वाणी’)
संनतिःreverence, bowing
संनतिः:
Kartā (समुच्चय में) अथवा विशेष्य-रूपेण
TypeNoun
Rootसंनति- (प्रातिपदिक; सम्-√नम् ‘नमना/झुकना’ से भाव)
क्षेमःwelfare, security
क्षेमः:
Kartā (समुच्चय में) अथवा विशेष्य-रूपेण
TypeNoun
Rootक्षेम- (प्रातिपदिक)
स्वधोःof svadhā (ancestral oblation/food-offering)
स्वधोः:
सम्बन्ध (Genitive) — ‘स्वधा’ का
TypeNoun
Rootस्वधा- (प्रातिपदिक)
जामृतम्life-giving ambrosia; nectar-like (thing)
जामृतम्:
Kartā/विशेष्य (समुच्चय में) अथवा कर्म (यदि ‘ततृपुः’ का) — संदर्भानुसार
TypeNoun
Rootजामृत- (प्रातिपदिक; ‘जा/ज’ + अमृत ‘अमृत-सदृश/जीवनदायी’)
सहःstrength, might
सहः:
Kartā/विशेष्य (समुच्चय में) अथवा कर्म (यदि ‘ततृपुः’ का)
TypeNoun
Rootसहस्- (प्रातिपदिक)
उच्छिष्टेin/with the leavings; in the remnants (esp. food-remains)
उच्छिष्टे:
Adhikaraṇa (अधिकरण: ‘उच्छिष्टे’ = ‘उच्छिष्ट में/पर’)
TypeNoun
Rootउच्छिष्ट- (प्रातिपदिक; √शिष् ‘शेष रहना’ से ‘अवशिष्ट/भोजन-शेष’)
सर्वेall
सर्वे:
Kartā (ततृपुः के कर्ता) — ‘सर्वे … कामाः’
TypeAdjective
Rootसर्व- (प्रातिपदिक)
प्रत्यञ्चःturned toward (one), facing (one)
प्रत्यञ्चः:
Kartā-विशेषण (कामाः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रत्यञ्च्- (प्रातिपदिक; प्रति-अञ्च् ‘की ओर मुड़ा/अभिमुख’)
कामाःdesires, wishes
कामाः:
Kartā (ततृपुः के)
TypeNoun
Rootकाम- (प्रातिपदिक)
कामेनby desire; with (one’s) desire
कामेन:
Karaṇa (करण: ‘कामेन’ = ‘काम के द्वारा/से’)
TypeNoun
Rootकाम- (प्रातिपदिक)
ततृपुःthey became satisfied; they were satiated
ततृपुः:
क्रिया (मुख्य क्रियापद)
TypeVerb
Root√तृप् (तृप्यति ‘तृप्त होना’)

Rishi: Atharvanic/anonymous

Devata: Ucchiṣṭa (with associated abstractions: Sūnṛtā, Kṣema, Amṛta)

Chandas: Anuṣṭubh-like

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From naming virtues to a quiet, satisfying closure (‘desires are satisfied’).","listener_experience":"Settled wellbeing; feeling of being supported by household and lineage; gentle empowerment.","intensity":4}