Mantra 139

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम्

IAST Transliteration

táṃ vā aháṃ nā́rvāñcaṃ ná parā́ñcaṃ ná pratyáñcam

English Translation (Griffith/Whitney)

That one, verily, I—neither hitherward, nor yonderward, nor back toward (do I admit).

Word by Word

• तम्: him/that (one)
• तम्: कर्म (उद्दिश्य/विषयः) अथवा विशेष्यः (अनुवर्तते)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वै: indeed, surely
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• अर्वाञ्चम्: turned this way, facing toward (nearer)
• अर्वाञ्चम्: कर्म/विषय-विशेषणम् (तम् इति विशेष्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण)

• न: nor/not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• पराञ्चम्: turned away, facing outward/away
• पराञ्चम्: कर्म/विषय-विशेषणम् (तम् इति विशेष्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: पराञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण)

• न: nor/not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• प्रत्यञ्चम्: turned back toward, facing opposite/against
• प्रत्यञ्चम्: कर्म/विषय-विशेषणम् (तम् इति विशेष्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified)

Devata: Protective brahman (counter-speech); spatial sealing (dik-bandha) as operative power

Chandas: Fragmentary/elliptical (likely part of a prose sequence; meter uncertain)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From threat-awareness to firm refusal and steadiness.","listener_experience":"Empowerment and containment; a sense of standing guard.","intensity":6}