Mantra 20
Sukta 9
Sanskrit (Devanagari)
यास्ते ग्रीवा ये स्कन्धा याः पृष्टीर्याश्च पर्शवः । आमिक्षां दुह्रतां दात्रे क्षीरं सर्पिरथो मधु
IAST Transliteration
yā́s te grīvā́ yé skandhā́ yā́ḥ pṛṣṭī́r yā́ś ca párśavaḥ | āmíkṣāṁ duhratāṁ dātré kṣī́raṁ sárpir átho mádhu
English Translation (Griffith/Whitney)
Thy neck, thy shoulders, thy backs, and thy ribs—let them be milked for the giver: clotted milk, milk, and ghee, and honey besides.
Word by Word
याःwhich (fem. pl.)
याः:
विशेषण (सम्बन्ध) — ‘ग्रीवाः/स्कन्धाः/पृष्ठीः/पर्शवः’ इत्येषां विशेषणम्
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेthy/your
ते:
सम्बन्ध (Genitive possessor)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ग्रीवाःnecks
ग्रीवाः:
कर्तृ/विषय (उद्देश्य-वस्तु) — ‘याः …’ इत्यस्य आश्रयः
TypeNoun
Rootग्रीवा (प्रातिपदिक)
येwhich (masc. pl.)
ये:
विशेषण (सम्बन्ध) — ‘स्कन्धाः’ इत्यस्य
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्कन्धाःshoulders
स्कन्धाः:
कर्तृ/विषय (उद्देश्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootस्कन्ध (प्रातिपदिक)
याःwhich (fem. pl.)
याः:
विशेषण (सम्बन्ध) — ‘पृष्ठीः’ इत्यस्य
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पृष्ठीःbacks (back-parts)
पृष्ठीः:
कर्म (उद्देश्य-वस्तु) — सूचीकरणे ‘याः …’ सह
TypeNoun
Rootपृष्ठी (प्रातिपदिक)
याःwhich (fem. pl.)
याः:
विशेषण (सम्बन्ध) — ‘पर्शवः’ इत्यस्य
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच
पर्शवःribs/sides
पर्शवः:
कर्तृ/विषय (उद्देश्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootपर्शु (प्रातिपदिक) / पर्श्व (प्रातिपदिक) — ‘rib/side’
आमिक्षाम्curdled milk; milk-mixture (āmikṣā)
आमिक्षाम्:
कर्म (दोह्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootआमिक्षा (प्रातिपदिक)
दुह्रताम्let them milk
दुह्रताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
दात्रेfor the giver / to the donor
दात्रे:
सम्प्रदान (for/to the giver)
TypeNoun
Rootदात्र (प्रातिपदिक) / दातृ (प्रातिपदिक) — ‘giver; (also) sickle’
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
कर्म (दोह्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
सर्पिःghee
सर्पिः:
कर्म
TypeNoun
Rootसर्पिस् (प्रातिपदिक)
अथोand also
अथो:
समुच्चय/अनुक्रम (and also)
TypeIndeclinable
Rootअथो (अथ + उ)
मधुhoney
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)
Devata: Cow as abundance; Payas (milk) as effective power
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"Steady naming of supports → gentle command → sweet closure.","listener_experience":"Groundedness, security, contentment.","intensity":3}