Shloka 35

सदाचार-नियमाः: शील, संयम, संग-निषेध, शुचिता, वाणी-नीति, परोपकारः

Devanagari script

धीमान् ह्रीमान् क्षमायुक्त आस्तिको विनयान्वितः विद्याभिजनवृद्धानां याति लोकान् अनुत्तमान्

Transliteration

dhīmān hrīmān kṣamāyukta āstiko vinayānvitaḥ vidyābhijanavṛddhānāṃ yāti lokān anuttamān

Translation

Ia yang bijaksana, bersahaja, penuh pemaafan, beriman pada kebenaran suci, dan berhias kerendahan hati—mencapai alam-alam tiada banding yang diperuntukkan bagi mereka yang kaya akan ilmu, keluhuran garis keturunan, dan hormat kepada para sesepuh.

Word by Word

• धीमान्: intelligent
• धीमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective)

• ह्रीमान्: modest
• ह्रीमान्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ह्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त

• क्षमायुक्तः: endowed with forbearance
• क्षमायुक्तः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षमा-युक्त (प्रातिपदिक: क्षमा + युक्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: क्षमायुक्त (तत्पुरुष: 'endowed with patience')

• आस्तिकः: pious/believing
• आस्तिकः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आस्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विनयान्वितः: endowed with humility
• विनयान्वितः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनय-अन्वित (प्रातिपदिक: विनय + अन्वित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: विनयान्वित (तत्पुरुष: 'possessed of humility')

• विद्याभिजनवृद्धानाम्: of the learned, the well-born, and the elders
• विद्याभिजनवृद्धानाम्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विद्या-अभिजन-वृद्ध (प्रातिपदिक: विद्या + अभिजन + वृद्ध)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः: विद्या-अभिजन-वृद्ध (द्वन्द्व/समाहार-द्वन्द्व: 'learning, noble birth, and elders'); षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)

• याति: goes/attains
• याति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अनुत्तमान्: unsurpassed
• अनुत्तमान्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक: अन् + उत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

Speaker

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

Characters & Entities

• Parāśara
• Maitreya
• Vedic Dharma

FAQs

What is the significance of virtues like forgiveness and humility in the Vishnu Purana?

This verse presents them as direct causes (dharma-sādhana) for attaining superior realms, showing that inner discipline is a primary measure of righteousness.

How does Sage Parāśara explain the conduct of an āstika here?

By defining the āstika through traits—faith in dharma, modesty, patience, and humility—Parāśara frames belief as lived ethical character rather than mere assertion.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when Vishnu is not named, the verse reflects Vaishnava cosmology where dharma is upheld under Vishnu’s sovereignty, and moral order governs the soul’s ascent to higher lokas.