Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

शिशुमार-रूपं, ध्रुवबन्धनम्, वृष्टिचक्र-पालनम्, नारायणाधारत्वम्

आधारः शिशुमारस्य सर्वाध्यक्षो जनार्दनः ध्रुवस्य शिशुमारश् च ध्रुवे भानुर् व्यवस्थितः

ādhāraḥ śiśumārasya sarvādhyakṣo janārdanaḥ dhruvasya śiśumāraś ca dhruve bhānur vyavasthitaḥ

Penopang Śiśumāra adalah Janārdana, Tuhan Yang Maha Mengawasi. Śiśumāra bergantung pada Dhruva; pada Dhruva pula Bhānu, Sang Surya, ditegakkan pada tempatnya yang ditetapkan.

आधारःsupport/basis
आधारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआधार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शिशुमारस्यof the Śiśumāra
शिशुमारस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशिशुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सर्वाध्यक्षःthe overseer of all
सर्वाध्यक्षः:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + अध्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषाम् अध्यक्षः)
जनार्दनःJanārdana (Vishnu)
जनार्दनः:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootजनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ध्रुवस्यof Dhruva
ध्रुवस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
शिशुमारःthe Śiśumāra
शिशुमारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिशुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
ध्रुवेin/on Dhruva (the pole)
ध्रुवे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
भानुःthe Sun
भानुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्यवस्थितःis situated
व्यवस्थितः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु)
Formक्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Sage Parāśara (in instruction to Maitreya)

V
Vishnu (Janārdana)
Ś
Śiśumāra (cosmic form)
D
Dhruva
B
Bhānu (Sun)

FAQs

In this verse, the Śiśumāra represents a cosmic configuration of the heavens whose stability depends on higher principles—ultimately grounded in Vishnu as the supreme support.

Parāśara presents Dhruva as the stabilizing pivot (polar axis) upon which celestial placements are ‘established,’ showing the universe as an ordered system rather than randomness.

Vishnu is described as sarvādhyakṣa and ādhāra—the sovereign overseer and foundational support—implying that cosmic structure rests on the Supreme Reality, not merely on physical mechanics.