Shloka 133

दुर्वासाशापः, क्षीरसागरमन्थनम्, श्रीः (लक्ष्मी) उद्भवः तथा श्रीस्तुतिः

Devanagari script

वरदा यदि मे देवि वरार्हो यदि चाप्य् अहम् त्रैलोक्यं न त्वया त्याज्यम् एष मे ऽस्तु वरः परः

Transliteration

varadā yadi me devi varārho yadi cāpy aham trailokyaṃ na tvayā tyājyam eṣa me 'stu varaḥ paraḥ

Translation

Wahai Dewi, jika engkau sungguh pemberi anugerah, dan jika aku pun layak menerimanya, maka jangan tinggalkan tiga dunia. Inilah anugerah tertinggiku.

Word by Word

• वरदा: boon-giver
• वरदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: if)

• मे: of me/my
• मे: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th) एकवचनम्

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन एकवचनम्

• वरार्हः: worthy of a boon
• वरार्हः: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (worthy of a boon)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (if)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also/even)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा एकवचनम्

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्; द्विगु-समासः (three worlds)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd) एकवचनम्

• त्याज्यम्: to be abandoned
• त्याज्यम्: Kriya (Passive predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: त्याज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √त्यज्)
• Form: तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/future passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; here predicate: ‘should not be abandoned’

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी एकवचनम्

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Optative command/विधि)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचनम्

• वरः: boon
• वरः: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्

• परः: supreme
• परः: Karta (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; ‘supreme/other’ qualifying ‘वरः’

Speaker

Unspecified (a male supplicant addressing a Devi/consort figure within the narrative relayed by Sage Parāśara to Maitreya)

Characters & Entities

• Trailokya (three worlds)

FAQs

What is the significance of praying that the three worlds not be abandoned in the Vishnu Purana?

It frames divine grace as cosmic maintenance (sthiti): the worlds endure because the deity’s sustaining presence does not withdraw.

How does the Vishnu Purana present boons (vara) in relation to universal order?

A “highest boon” is not personal gain but the preservation of the cosmos, showing that true merit aligns requests with dharma and the welfare of all beings.

What is the theological importance of the deity’s sustaining presence in this context?

The verse emphasizes that ultimate sovereignty lies in the divine power that upholds existence; without that presence, the ordered functioning of the three worlds cannot continue.