Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Rishi: Yajus-prayoga tradition
Devata: Indra (in the taking-formula); Soma as identified substance
Chandas: Yajus with embedded ṛc-like hemistich

अ॒पाᳪ रस॒मुद्व॑यस॒ᳪ सूर्ये॒ सन्त॑ᳪ स॒माहि॑तम् । अ॒पाᳪ रस॑स्य॒ यो रस॒स्तं वो॑ गृह्णाम्युत्त॒ममु॑पया॒मगृ॑हीतो॒ सीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम्

apā́ṃ rásam úd vayasáṃ sū́rye sántam samā́hitam | apā́ṃ rásasya yó rásaḥ táṃ vo gr̥hṇāmy uttamáṃ upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā júṣṭaṃ gr̥hṇāmy eṣá te yónir índrāya tvā júṣṭatamam

Sari air, ditarik keluar, berdiam dalam matahari, terhimpun. Dari sari air—apa pun sari yang ada—yang tertinggi itu aku ambil bagi kalian. Diambil dengan Upayāma, aku mengambilmu bagi Indra, yang berkenan; inilah rahimmu, bagi Indra, yang paling berkenan.

अपाम् । रसम् । उद्वयसम् । सूर्ये । सन्तम् । समा-हितम् । अपाम् । रसस्य । यः । रसः । तम् । वः । गृह्णामि । उत्तमम् । उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । जुष्टम् । गृह्णामि । एषः । ते । योनिः । इन्द्राय । त्वा । जुष्ट-तमम् ।

अ॒पाम्of the waters
अ॒पाम्:
सम्बन्ध (Genitive) / विशेषण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → अपाम्
रसम्sap/essence
रसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
उद्वयसम्rising/upward-moving
उद्वयसम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + वयस् (प्रातिपदिक) → उद्वयस्
सूर्येin the Sun
सूर्ये:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
सन्तम्being/existing
सन्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective (present participle)
Root√अस् (सत्-प्रातिपदिक)
समाहितम्collected/placed together
समाहितम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootसम् + आ + √धा (क्त)
अ॒पाम्of the waters
अ॒पाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → अपाम्
रसस्यof the essence
रसस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
यःwhich/who
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-उपवाक्ये)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रसःessence
रसः:
कर्तृ/विधेय-नाम
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
तम्that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःfor you (pl.)
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you all)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गृह्णामिI take/receive
गृह्णामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ग्रह्
उत्तमम्best/supreme
उत्तमम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma (formula/holding)
उपयामगृहीतः:
कर्तृ/विधेय-विशेषण (ritual status)
TypeAdjective (ritual technical)
Rootउप-याम-गृहीत (प्रातिपदिक; याम = ‘restraining/holding’, गृहीत = √ग्रह् क्त)
सिyou are
सि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
जुष्टम्pleasing/approved
जुष्टम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective (past passive participle)
Root√जुष् (क्त)
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ग्रह्
एषःthis
एषः:
कर्तृ/विधेय-निर्देश
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
योनिःwomb/source/seat
योनिः:
कर्तृ/विधेय-नाम
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
जुष्टतमम्most pleasing/most acceptable
जुष्टतमम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजुष्ट (√जुष् क्त) + तमप् (superlative)
I
Indra
S
Soma
Ā
Āpaḥ (Waters)
S
Sūrya