Mantra 33
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi not explicitly marked in the Saṃhitā here)
Devata: Auspicious conveyance-pair under brahman (functional devatā: the yoked pair/act of yoking, with welfare as the invoked power)
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (Yajus)
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒स्रा॒वेतं॑ धूर्षाहौ यु॒ज्येथा॑मन॒श्रू अवी॑रहणौ ब्रह्म॒चोद॑नौ । स्व॒स्ति यज॑मानस्य गृ॒हान् ग॑च्छतम्
Transliteration
u·srā·vétaṃ dhūrṣāhau yu·jyéthāman·aśrū avī́rahāṇau brahma·códanau | sva·stí yája·mānasya gṛ·hā́n ga·cchatam
Translation
Wahai dua pembawa galah dan penahan kuk, hendaklah kalian dipasangkan—tanpa air mata, tanpa mencelakai siapa pun, digerakkan oleh sabda suci (brahman). Dengan selamat sejahtera pergilah menuju rumah sang yajamāna (penyelenggara kurban).
Padapatha (Word Analysis)
उ॒स्रा॒वेत॑म् । धूर्षाहौ । यु॒ज्येथा॑म् । अ॒न॒श्रू इति॑ । अवी॑रहणौ । ब्रह्म॒चोद॑नौ । स्व॒स्ति । यज॑मानस्य । गृ॒हान् । ग॑च्छतम् ।
Word by Word
उस्रावेतम्having obtained the dawn/light (or: dawn-winning)
उस्रावेतम्:
Kartā (युज्येथाम् के कर्ता-द्वय का विशेषण)
TypeAdjective
Rootउस्रा (प्रातिपदिक) + वेत (√विद्/√वेद् ‘जानना/पाना’ से कृत) → ‘वेत’ = ‘प्राप्त/विन्दित’ (विशेषण)
धूर्षाहौO two burden-enduring/strong ones
धूर्षाहौ:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootधूर्षाह (प्रातिपदिक; धूर्ष्/धुर् ‘भार/जुआ’ + साह ‘सहने/जीतने वाला’)
युज्येथाम्may you two be yoked / yoke yourselves
युज्येथाम्:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√युज् (युजिर् योगे)
अनश्रूtearless, not weeping
अनश्रू:
Kartā (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनश्रु (प्रातिपदिक; अ-नश्रु ‘अश्रु-रहित’)
अवीरहणौnot slaying heroes / non-violent to heroes
अवीरहणौ:
Kartā (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवीरहण (प्रातिपदिक; अ-वीर-हण ‘वीरों का हनन न करने वाले/वीर-हन्ता नहीं’)
ब्रह्मचोदनौimpelled by sacred word / urged by Brahman
ब्रह्मचोदनौ:
Kartā (कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootब्रह्मचोदन (प्रातिपदिक; ब्रह्म ‘मन्त्र/वेद’ + चोदन ‘प्रेरक’)
स्वस्तिwell-being, auspiciousness
स्वस्ति:
(आशीर्वाद/मङ्गल-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (अव्यय) अव्यय-रूप; सु + अस्ति
यजमानस्यof the sacrificer
यजमानस्य:
सम्बन्ध (गृहान् का स्वामी/सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; √यज् से वर्तमान-कर्तरि ‘यजमान’)
गृहान्homes, houses
गृहान्:
Karma
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
गच्छतम्go (you two)
गच्छतम्:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)
Entities Mentioned
B
Brahman (sacred speech)S
Svasti (Welfare/Auspiciousness)Y
Yoked pair / conveyance-team (functional devatā)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes