Mantra 33
Rishi: Traditionally attributed within the Uṣas-hymn sphere (Ṛgvedic provenance); in VS usage treated as śruti-mantra without separate r̥ṣi-citation in many prayogas
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Gāyatrī (by pāda-length and cadence in the underlying Ṛgvedic model)
Samhita Patha (Devanagari)
उष॒स्तच्चि॒त्रमा भ॑रा॒स्मभ्यं॑ वाजिनीवति । येन॑ तो॒कं च॒ तन॑यं च॒ धाम॑हे
Transliteration
uṣā́s tát citrám ā́ bharāsmábhyaṃ vājīnīvati | yéna tokáṃ ca tánayaṃ ca dhā́mahe
Translation
Wahai Fajar (Uṣas), yang kaya daya penakluk, bawalah kepada kami anugerah yang menakjubkan itu, yang dengannya kami dapat menegakkan bagi diri kami keturunan dan penerus.
Padapatha (Word Analysis)
उषः । तत् । चित्रम् । आ । भर । अस्मभ्यम् । वाजिनीवति । येन । तोकम् । च । तनयम् । च । धामहे ।
Word by Word
उषःO Dawn (Uṣas)
उषः:
सम्बोधन/कर्तृ (स्तुत्य-देवता)
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्रम्bright/wondrous
चित्रम्:
कर्म (तत् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootचित्र- (प्रातिपदिक)
आhither; forth
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भरbring
भर:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजिनीवतिO possessor of prizes/strength (rich in booty)
वाजिनीवति:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootवाजिनीवत्- (प्रातिपदिक; वाजिन् + वत्)
येनby which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तोकम्offspring/child
तोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतोक- (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
तनयम्son/progeny
तनयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनय- (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
धामहेwe obtain/establish (for ourselves)
धामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने) — आत्मनेपदी प्रयोगः
Entities Mentioned
U
Uṣas (Dawn)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes