Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 47

Rishi: Vājasaneyin tradition (cosmological reflection embedded in ritual speech).
Devata: Implicitly the cosmic order (ṛta) governing Deva/Pitṛ/mortal paths; no single personal deity foregrounded.
Chandas: Triṣṭubh-like.

द्वे सृ॒ती अ॑शृणवं पितॄ॒णाम॒हं दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । ताभ्या॑मि॒दं विश्व॒मेज॒त्समे॑ति॒ यद॑न्त॒रा पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ॥

dvé sṛtī́ aśṛṇavaṃ pitṝṇā́m aháṃ devā́nām utá mártyānām | tā́bhyām idáṃ víśvam éjat saméti yád antárā pitáraṃ mātáraṃ ca ||

Dua jalan telah kupelajari,—milik para Leluhur, milik para dewa, dan juga milik manusia fana. Dengan kedua jalan itu seluruh dunia yang bergerak ini berhimpun,—yakni yang berada di antara ayah dan ibu.

द्वे । सृ॒ती । अ॑शृणवम् । पितॄ॒णाम् । अ॒हम् । दे॒वाना॑म् । उ॒त । मर्त्या॑नाम् । ताभ्याम् । इ॒दम् । विश्व॑म् । एज॑त् । समे॑ति । यत् । अ॒न्त॒रा । पि॒तरम् । मा॒तरम् । च ॥

द्वेtwo
द्वे:
विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective (numeral)
Rootद्वि
सृतीpaths/ways
सृती:
कर्म (श्रु-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootसृति (स्त्री)
अशृणवम्I heard/learned
अशृणवम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रु (शृणोति)
पितॄणाम्of the Fathers (ancestors)
पितॄणाम्:
सम्बन्ध (सृती-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootपितृ
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम्
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (सृती-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootदेव
उतand/also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
सम्बन्ध (सृती-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootमर्त्य
ताभ्याम्by/through those two
ताभ्याम्:
करण
TypePronoun
Rootतद्
इदम्this
इदम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम्
विश्वम्all, the whole (universe)
विश्वम्:
कर्तृ (इदम्-विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व
एजत्moving, living, stirring
एजत्:
कर्तृ (विश्वम्-विशेषणम्)
TypeKṛdanta (present participle)
Rootएज्
समेतिcomes together/converges
समेति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (एति) + सम्
यत्which/that
यत्:
सम्बन्ध (यद्-उपवाक्य-प्रवर्तकः)
TypePronoun (relative)
Rootयद्
अन्तराbetween
अन्तरा:
अधिकारण (स्थान/मध्ये)
TypeIndeclinable (preposition/adverb)
Rootअन्तरा
पितरम्father
पितरम्:
कर्म (अन्तरा-सम्बद्धः)
TypeNoun
Rootपितृ
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म (अन्तरा-सम्बद्धः)
TypeNoun
Rootमातृ
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
P
Pitṛs (Fathers/Ancestors)
D
Devas (Gods)
Ṛta / Cosmic Order (implicit)
D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth, implicit as Father and Mother)