वीरभद्रस्य गमनप्रस्थानम् — Vīrabhadra’s Departure for Dakṣa’s Sacrifice

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तं श्रीमहेशस्य श्रुत्वा वचनमादरात् । वीरभद्रोतिसंतुष्टः प्रणनाम महेश्वरम

Brahma berkata: Setelah dengan hormat mendengar sabda Śrī Maheśa, Vīrabhadra yang amat bersukacita pun bersujud memberi hormat kepada Maheśvara (Śiva).

Verse 2

शासनं शिरसा धृत्वा देवदेवस्य शूलिनः । प्रचचाल ततः शीघ्रं वीरभद्रो मखं प्रति

Menjunjung di atas kepala titah Dewa para dewa, Śiva Sang Pemegang Triśūla, Vīrabhadra segera berangkat cepat menuju yajña Dakṣa.

Verse 3

शिवोथ प्रेषयामास शोभार्थं कोटिशो गणान् । तेन सार्द्धं महावीरान्मलयानलसन्निभान्

Kemudian Śiva, demi kemegahan dan keagungan yang suci, mengutus gaṇa-gaṇa berjumlah krore; bersama mereka para mahāvīra yang menyala laksana api angin Malaya.

Verse 4

अथ ते वीरभद्रस्य पुरतः प्रबला गणाः । पश्चादपि ययुर्वीराः कुतूहलकरा गणाः

Lalu gaṇa-gaṇa yang perkasa itu berjalan di depan Vīrabhadra; dan di belakangnya pun berarak para gaṇa pahlawan, yang kehadirannya membangkitkan takjub dan gentar.

Verse 5

वीरभद्रसमेता येगणाश्शतसहस्रशः । पार्षदाः कालकालस्य सर्वे रुद्रस्वरूपिणः

Bersama Vīrabhadra berdiri gaṇa-gaṇa berjumlah ratusan ribu; semuanya adalah parṣada Śiva, Sang Penakluk Waktu, masing-masing berwujud Rudra.

Verse 6

गणैस्समेतः किलतैर्महात्मा स वीरभद्रो हरवेषभूषणः । सहस्रबाहुर्भुजगाधिपाढ्यो ययौ रथस्थः प्रबलोतिभीकरः

Disertai para Gaṇa, sang mahātmā Vīrabhadra—berhias busana dan perhiasan Hara—berlengan seribu, bertatah para raja ular, menaiki kereta; ia maju dengan daya dahsyat dan rupa amat menggentarkan.

Verse 7

नल्वानं च सहस्रे द्वे प्रमाणं स्यंदनस्य हि । अयुतेनैव सिंहानां वाहनानां प्रयत्नतः

Ukuran kereta itu adalah dua ribu nalva; dan dengan upaya sungguh-sungguh, ada pula sepuluh ribu singa yang menjadi tunggangan dalam rombongan itu.

Verse 8

तथैव प्रबलाः सिंहा बहवः पार्श्वरक्षकाः । शार्दूला मकरा मत्स्या गजास्तत्र सहस्रशः

Demikian pula banyak singa perkasa berdiri sebagai penjaga di sisi-sisi; dan di sana, beribu-ribu jumlahnya, ada harimau, buaya, ikan, serta gajah.

Verse 9

वीरभद्रे प्रचलिते दक्षनाशाय सत्वरम् । कल्पवृक्षसमुत्सृष्टा पुष्पवृष्टिरभूत्तदा

Ketika Vīrabhadra bergerak cepat untuk membinasakan Dakṣa, saat itu turunlah hujan bunga, seakan-akan dipancarkan dari pohon kalpavṛkṣa.

Verse 10

तुष्टुवुश्च गणा वीर शिपिविष्टे प्रचेष्टितम् । चक्रुः कुतूहलं सर्वे तस्मिंश्च गमनोत्सवैः

Wahai pahlawan, para gaṇa memuji perbuatan dan gerak-gerik Śipiviṣṭa; dan semuanya dipenuhi rasa ingin tahu, menjadikan keberangkatan itu laksana perayaan.

Verse 11

काली कात्यायिनीशानी चामुंडा मुंडमर्दिनी । भद्रकाली तथा भद्रा त्वरिता वैष्णवी तथा

Ia adalah Kālī, Kātyāyanī, Īśānī; Cāmuṇḍā, pembinasmi para asura; Muṇḍamardinī, penghancur Muṇḍa; Bhadrakālī serta Bhadrā yang membawa berkah; Tvaritā yang cepat memberi perlindungan; dan juga Vaiṣṇavī.

Verse 12

एताभिर्नवदुर्गाभिर्महाकाली समन्विता । ययौ दक्षविनाशाय सर्वभूतगणैस्सह

Mahākālī, disertai sembilan Durgā ini, berangkat bersama seluruh rombongan makhluk gaib untuk mendatangkan kehancuran Dakṣa.

Verse 13

डाकिनी शाकिनी चैव भूतप्रमथगुह्यकाः । कूष्मांडाः पर्पटा श्चैव चटका ब्रह्मराक्षसाः

Para Dākinī dan Śākinī, serta rombongan makhluk halus—Pramatha dan Guhyaka—bersama Kūṣmāṇḍa, Parpaṭa, Caṭaka, dan Brahma-rākṣasa, hadir di sana.

Verse 14

भैरवाः क्षेत्रपालाश्च दक्षयज्ञविनाशकाः । निर्ययुस्त्वरितं वीराश्शिवाज्ञाप्रतिपालकाः

Para Bhairava dan Kṣetrapāla—para pahlawan penghancur yajña Dakṣa—segera berangkat dengan cepat, teguh menjalankan titah Śiva.

Verse 15

तथैव योगिनीचक्रं चतुःषष्टिगणान्वितम् । निर्ययौ सहसा क्रुद्धं दक्षयज्ञं विनाशितुम्

Demikian pula cakra para Yoginī, disertai enam puluh empat gaṇa, mendadak melesat dalam murka untuk membinasakan yajña Dakṣa.

Verse 16

तेषां गणानां सर्वेषां संख्यानं शृणु नारद । महाबलवतां संघोमुख्यानां धैर्यशालिनाम्

Wahai Nārada, dengarkanlah jumlah seluruh gaṇa itu—para pemuka pasukan yang sangat kuat dan teguh dalam keberanian.

Verse 17

अभ्ययाच्छंकुकर्णश्च दशकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतो ष्टाभिरेव

Kemudian Śaṅkukarṇa, penguasa para gaṇa, maju dengan iringan sepuluh koṭi. Kekarākṣa datang dengan sepuluh koṭi, dan Vikṛta sendiri dengan delapan koṭi.

Verse 18

चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रिकः । षड्भिस्सर्वाङ्गको वीरस्तथैव विकृताननः

Viśākha datang dengan enam puluh empat pengiring; Pāriyātrika dengan sembilan. Demikian pula Sarvāṅgaka yang gagah dengan enam, dan Vikṛtānana juga dengan enam.

Verse 19

ज्वालकेशो द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिः समदज्जीमान् दुद्रभोष्टाभिरेव च

Jvālakeśa, pemimpin utama di antara gaṇa Śiva, datang dengan dua belas koṭi pengiring. Bersamanya datang Samadajjīmān dengan tujuh koṭi, dan Dudrabhoṣṭa juga dengan delapan koṭi.

Verse 20

पंचभिश्च कपालीशः षड्भिस्संदारको गणः । कोटिकोटिभिरेवेह कोटिकुण्डस्तथैव च

Di sini Kapālīśa datang dengan lima rombongan, dan gaṇa bernama Saṃdāraka dengan enam rombongan. Koṭikuṇḍa pun hadir dengan iringan koṭi demi koṭi, tak terhingga banyaknya.

Verse 21

विष्टंभोऽष्टाभिर्वीरैः कोटिभिर्गणसप्तमः । सहस्रकोटिभिस्तात संनादः पिप्पलस्तथा

Wahai yang terkasih, pasukan Gaṇa Śiva yang ketujuh dikenal sebagai Viṣṭambha, berjumlah delapan koṭi para pengiring gagah. Saṃnāda dan Pippala pun masing-masing memimpin seribu koṭi Gaṇa.

Verse 22

आवेशनस्तथाष्टाभिरष्टाभिश्चंद्रतापनः । महावेशः सहस्रेण कोटिना गणपो वृतः

Āveśana bersama delapan gaṇa, dan Candratāpana bersama delapan gaṇa lagi; Mahāveśa, pemimpin para gaṇa, dikelilingi oleh seribu krore gaṇa.

Verse 23

कुण्डी द्वादशकोटीभिस्तथा पर्वतको मुने । विनाशितुं दक्षयज्ञं निर्ययौ गणसत्तम

Wahai resi, Kuṇḍī bersama dua belas krore gaṇa, dan Parvataka; gaṇa yang utama itu berangkat untuk membinasakan yajña Dakṣa.

Verse 24

कालश्च कालकश्चैव महाकालस्तथैव च । कोटीनां शतकेनैव दक्षयज्ञं ययौ प्रति

Kāla, Kālaka, dan Mahākāla juga—bersama seratus krore gaṇa—bergerak menuju yajña Dakṣa.

Verse 25

अग्निकृच्छतकोट्या च कोट्याग्निमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव घनावहः

Ia disebut Agnikṛcchata-koṭya; juga Koṭy-agnimukha, “berwajah berjuta api”; Koṭy-āditya-mūrdhā, “berkepala berjuta matahari”; serta Ghanāvaha, “pembawa awan pekat”.

Verse 26

सन्नाहश्शतकोट्या च कोट्या च कुमुदो गणः । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या गणाधिपः

Sannāha datang bersama seratus krore, dan gaṇa Kumuda bersama satu krore. Amogha dan Kokila pun tiba—keduanya pemimpin gaṇa—dengan krore demi krore para pengiring.

Verse 27

काष्ठागूढश्चतुःषष्ट्या सुकेशी वृषभस्तथा । सुमन्त्रको गणाधीशस्तथा तात सुनिर्ययौ

Kemudian Kāṣṭhāgūḍha berangkat bersama enam puluh empat (pengiring), juga Sukeśī dan Vṛṣabha. Demikian pula Sumantraka, pemimpin para gaṇa—wahai terkasih—semuanya berangkat bersama.

Verse 28

काकपादोदरः षष्टिकोटिभिर्गणसत्तमः । तथा सन्तानकः षष्टिकोटिभिर्गणपुंगवः

Kākapādodara, yang terbaik di antara gaṇa Śiva, dikelilingi oleh enam puluh krore gaṇa. Demikian pula Santānaka, yang terdepan di antara gaṇa, disertai enam puluh krore gaṇa.

Verse 29

महाबलश्च नवभिः कोटिभिः पुंगवस्तथा

Mahābala pun hadir di sana bersama sembilan krore para pahlawan perkasa, laksana banteng-banteng pemimpin.

Verse 30

मधुपिंगस्तथा तात गणाधीशो हि निर्ययौ । नीलो नवत्या कोटीनां पूर्णभद्रस्तथैव च

Kemudian, wahai terkasih, Madhupiṅga pun berangkat; Gaṇādhiśa juga keluar. Nīla berangkat bersama sembilan puluh krore pengiring, dan Pūrṇabhadra pun demikian.

Verse 31

निर्ययौ शतकोटीभिश्चतुर्वक्त्रो गणाधिपः । काष्ठागूढेश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा

Kemudian Gaṇādhipa Caturvaktra berangkat bersama seratus krore gaṇa; dan dengan enam puluh empat gaṇa yang tersembunyi di segala penjuru, Sukeśa serta Vṛṣabha pun turut maju.

Verse 32

विरूपाक्षश्च कोटीनां चतुःषष्ट्या गणेश्वरः । तालकेतुः षडास्यश्च पंचास्यश्च गणाधिपः

Di antara para gaṇa, Virūpākṣa adalah Gaṇeśvara bagi krore-krore pengiring; dan Gaṇeśvara bagi enam puluh empat kelompok pun dipuji. Tālaketu, Ṣaḍāsya, dan Pañcāsya juga para panglima gaṇa.

Verse 33

संवर्तकस्तथा चैव कुलीशश्च स्वयं प्रभुः । लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तको मुने

Ia adalah Saṃvartaka, juga Kulīśa—Tuhan itu sendiri; Lokāntaka yang bercahaya hakikatnya; dan demikian pula Daityāntaka, wahai resi.

Verse 34

गणो भृंगीरिटिः श्रीमान् देवदेवप्रियस्तथा । अशनिर्भालकश्चैव चतुःषष्ट्या सह्स्रकः

Di antara para gaṇa ada Bhṛṅgīriṭi yang mulia, kekasih Devadeva Mahādeva; juga Aśani dan Bhālaka—bersama enam puluh empat ribu gaṇa pengiring.

Verse 35

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंश तिभिर्वृतः । वीरेशो ह्यभ्ययाद्वीरः वीरभद्र शिवाज्ञया

Dikelilingi barisan ratusan dan dua puluhan dari pasukan yang berjumlah krore demi krore serta ribuan demi ribuan, sang panglima para pahlawan, Vīrabhadra, maju gagah atas titah Śiva.

Verse 36

भूतकोटिसहस्रैस्तु प्रययौ कोटिभिस्त्रिभिः । रोमजैः श्वगणै श्चैव तथा वीरो ययौ द्रुतम्

Ia berangkat cepat, ditemani ribuan krore para bhūta, ditambah tiga krore lagi, beserta pasukan yang lahir dari rambut dan kawanan anjing.

Verse 37

तदा भेरीमहानादः शंखाश्च विविधस्वनाः । जटाहरोमुखाश्चैव शृंगाणि विविधानि च

Saat itu terdengar dentuman besar genderang bherī; sangkha berbunyi dengan beragam nada; demikian pula alat jhaṭā-hara dan romukha, serta berbagai terompet tanduk.

Verse 38

ते तानि विततान्येव बंधनानि सुखानि च । वादित्राणि विनेदुश्च विविधानि महोत्सवे

Dalam mahotsava itu, untaian dan gantungan yang suci dibentangkan, dan beragam alat musik bergema dengan sukacita.

Verse 39

वीरभद्रस्य यात्रायां सबलस्य महामुने । शकुनान्यभवंस्तत्र भूरीणि सुखदानि च

Wahai mahāmuni, ketika Vīrabhadra berangkat beriring pasukannya, tampaklah banyak pertanda suci nan mujur di sana, yang menganugerahkan sukha dan keberhasilan.