HomeRamayanaSundara KandaSarga 58Shloka 125
Previous Verse
Next Verse

Shloka 125

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

तमक्षमागतं भग्नं निशम्य स दशाननः।तत इन्द्रजितं नाम द्वितीयं रावणस्सुतम्।।।।व्यादिदेश सुसंकृद्धो बलिनम् युद्धदुर्मदम्।

tam akṣam āgataṃ bhagnaṃ niśamya sa daśānanaḥ | tata indrajitaṃ nāma dvitīyaṃ rāvaṇas-sutam || vyādideśa susaṅkṛddho balinaṃ yuddha-durmadam ||

Mendengar bahwa Aksha telah binasa, Dasanana Ravana menyala oleh murka; lalu ia memerintahkan putranya yang kedua, bernama Indrajit—perkasa dan mabuk oleh keangkuhan perang.

तम्him
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; refers to अक्षम्
अक्षम्Aksha
अक्षम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
आगतम्returned/come (back)
आगतम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies अक्षम्
भग्नम्broken/destroyed
भग्नम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभञ्ज् (धातु) → भग्न (कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies अक्षम्
निशम्यhaving heard
निशम्य:
पूर्वक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनि-शम् (धातु) → निशम्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यप्-न्त अव्यय (gerund), ‘having heard/learnt’
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
दशाननःthe ten-faced one (Ravana)
दशाननः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदश + आनन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; epithet ‘ten-faced’
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (then/thereupon)
इन्द्रजितम्Indrajit
इन्द्रजितम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र + जित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; proper name
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध (Appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable: ‘by name/namely’)
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies सुतम्
रावणसुतम्Ravana's son
रावणसुतम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरावण + सुत (प्रातिपदिक); रावणस्य सुतः
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
व्यादिदेशcommanded/ordered
व्यादिदेश:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-आ-√दिश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सुसंकृद्धःgreatly enraged
सुसंकृद्धः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + सं-√क्रुध् (धातु) → संकृद्ध (कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifies दशाननः; ‘very enraged’
बलिनम्strong
बलिनम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies इन्द्रजितम्
युद्धदुर्मदम्frenzied for war
युद्धदुर्मदम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुद्ध + दुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies इन्द्रजितम्; ‘mad for battle’

"When Aksha was done to death, the ten-faced Ravana was enraged and gave instruction to the second son, called Indrajit who was thirsting for war.

A
Akṣa
R
Rāvaṇa (Daśānana)
I
Indrajit
L
Laṅkā

FAQs

The verse contrasts dharma with uncontrolled krodha: Rāvaṇa’s rage drives escalation, showing how anger clouds judgment and deepens adharma.

After Akṣa’s death, Rāvaṇa reacts and deploys Indrajit to confront Hanumān.

Negatively, it highlights the lack of self-restraint (dama) in Rāvaṇa; positively, it sets up Indrajit’s martial prowess as an impending challenge.