Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

लङ्कादाहः — The Burning of Lanka

Catuḥpañcāśaḥ Sargaḥ

रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः।।5.54.12।।युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः।विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च।।5.54.13।।करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि।।5.54.14।।यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च।नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः।।5.54.15।।वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति।क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः।।5.54.16।।

raśmiketoś ca bhavanaṁ sūryaśatroḥ tathaiva ca | hrasvakarṇasya daṁṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 5.54.12 ||

yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya rakṣasaḥ | vidyujjihvasya ghorasya tathā hastimukhasya ca || 5.54.13 ||

karālasya piśācasya śoṇitākṣasya caiva hi | kumbhakarṇasya bhavanaṁ makarākṣasya caiva hi || 5.54.14 ||

yajñaśatroś ca bhavanaṁ brahmaśatroḥ tathaiva ca | narāntakasya kumbhasya nikumbhasya durātmanaḥ || 5.54.15 ||

varjayitvā mahātejā vibhīṣaṇagṛhaṁ prati | kramamāṇaḥ krameṇaiva dadāha haripuṅgavaḥ || 5.54.16 ||

Pemimpin para kera yang bercahaya itu bergerak menembus kota, membakar satu demi satu istana Raśmiketu, Sūryaśatru, Hrasvakarṇa, Daṁṣṭra, Romaśa, Yuddhonmatta, Matta, Dhvajagrīva, Vidyujjihva yang mengerikan, Hastimukha, Karāla, Piśāca, Śoṇitākṣa, Kumbhakarṇa, Makarākṣa, Yajñaśatru, Brahmaśatru, Narāntaka, Kumbha, dan Nikumbha yang durjana; namun rumah Vibhīṣaṇa sengaja ia biarkan, sambil terus melangkah ke arahnya.

sarveṣāmof all
sarveṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (masc/neut), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
samatikramyahaving passed beyond
samatikramya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ati-kram (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), meaning 'having crossed/overstepped'
rākṣasendrasyaof the king of rākṣasas
rākṣasendrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrākṣasendra (प्रातिपदिक; राक्षस + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (singular)
vīryavānvaliant
vīryavān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvīryavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (singular); विशेषण (adjective)
āsasādareached, approached
āsasāda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-sad (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद (Parasmaipada)
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), अनुक्रम/कालसूचक (particle: then/now)
lakṣmīvānsplendid, illustrious
lakṣmīvān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootlakṣmīvat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (singular); विशेषण (adjective)
rāvaṇasyaof Rāvaṇa
rāvaṇasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (singular)
niveśanamresidence, palace
niveśanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootniveśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)

The brilliant monkey leader bypassed Vibhishanas's house and avoiding it that way set fire to the mansions of other ogres, Rasmiketu, Suryasatru, Hrasvakarna, Vajradamshtra, Romasa, Yuddhonmatta, Matta, Dhwajagriva, Vidyujjihva, Hastimukha, Karala, Pisacha, Sonitaksha, Kumbhakarna, Makaraksha, Yagnasatru, Brahmasatru, Naranthaka, Kumbha, and wicked Nikumbha.

H
Hanumān
L
Laṅkā
V
Vibhīṣaṇa
R
Raśmiketu
S
Sūryaśatru
H
Hrasvakarṇa
D
Daṁṣṭra
R
Romaśa
Y
Yuddhonmatta
M
Matta
D
Dhvajagrīva
V
Vidyujjihva
H
Hastimukha
K
Karāla
P
Piśāca
Ś
Śoṇitākṣa
K
Kumbhakarṇa
M
Makarākṣa
Y
Yajñaśatru
B
Brahmaśatru
N
Narāntaka
N
Nikumbha

FAQs

Viveka in action: even amid punishment, Hanumān distinguishes the righteous from the wicked—sparing Vibhīṣaṇa shows dharma is not blind destruction but morally discriminating justice.

With his tail aflame, Hanumān systematically sets Laṅkā’s rākṣasa mansions on fire, but intentionally does not harm Vibhīṣaṇa’s home.

Nyāya-buddhi (sense of justice) and saṁyama (restraint): power is exercised with ethical boundaries.