Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

रावण-प्रहस्त-हनूमद्वार्ता

Ravana and Prahasta Question Hanuman

किमेष भगवान्नन्दी भवेत्साक्षादिहागतः।।5.50.2।।येन शप्तोऽस्मि कैलासे मया सञ्चालिते पुरा।सोऽयं वानरमूर्तिस्स्यात्किंस्विद्बाणो महाऽसुरः।।5.50.3।।

kim eṣa bhagavān nandī bhavet sākṣād ihāgataḥ || 5.50.2 ||

yena śapto ’smi kailāse mayā sañcālite purā |

so ’yaṃ vānarāmūrtiḥ syāt kiṃsvid bāṇo mahāsuraḥ || 5.50.3 ||

Mungkinkah ini Bhagavān Nandin sendiri yang datang ke sini secara nyata—dia yang dahulu mengutukku ketika aku mengguncang Kailāsa? Apakah ia kini mengambil rupa vanara, atau barangkali inilah asura agung Bāṇa?

kimwhether?/what?
kim:
TypeIndeclinable
Rootkim (किम्-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative particle)
eṣaḥthis (one)
eṣaḥ:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootetad (एतद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)
bhagavānvenerable/lordly
bhagavān:
कर्ता-विशेषणम् (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootbhagavat (भगवत्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)
nandīNandī (Nandi)
nandī:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootnandī (नन्दी-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.; proper noun)
bhavetmight be/could be
bhavet:
क्रिया (predicate verb)
TypeVerb
Rootbhū (भू-धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (could be)
sākṣātin person/directly
sākṣāt:
क्रिया-विशेषणम् (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (साक्षात्)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: directly/in person)
ihahere
iha:
अधिकरण (locative sense)
TypeIndeclinable
Rootiha (इह)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
āgataḥhas come/arrived
āgataḥ:
कर्ता-सम्बन्धी (predicative to subject)
TypeVerb
Rootā√gam (आ + गम्-धातु) → āgata (आगत-कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (past participle: having come)
yenaby whom/whereby
yena:
करण (instrument/means)
TypeNoun
Rootyad (यद्-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (instr., sg.; relative pronoun)
śaptaḥcursed
śaptaḥ:
कर्म-सम्बन्धी (predicate with 'asmi')
TypeVerb
Rootśap (शप्/शप्-धातु) → śapta (शप्त-कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (cursed)
asmiI am (was)
asmi:
क्रिया (copula)
TypeVerb
Rootas (अस्-धातु)
Formलट् (present), उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (I am)
kailāseon/in Kailāsa
kailāse:
अधिकरण (location)
TypeNoun
Rootkailāsa (कैलास-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (locative, sg.)
mayāby me
mayā:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद्-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (instr., sg.; 1st person pronoun)
sañcālitewhen (it was) shaken/moved
sañcālite:
अधिकरण (locative absolute circumstance)
TypeVerb
Rootsam + √cal (सम् + चल्-धातु) → sañcālita (सञ्चालित-कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सति-सप्तमी (locative absolute: when/after being shaken)
purāformerly/earlier
purā:
काल-अधिकरण (time)
TypeIndeclinable
Rootpurā (पुरा)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time: formerly)
saḥhe
saḥ:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)
ayamthis (same one)
ayam:
कर्ता (appositive subject)
TypeNoun
Rootidam (इदम्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)
vānara-mūrtiḥa monkey-form
vānara-mūrtiḥ:
कर्ता-सम्बन्धी (predicative complement)
TypeNoun
Rootvānara (वानर-प्रातिपदिक) + mūrti (मूर्ति-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (vānara-sya mūrtiḥ); स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (fem., nominative, sg.)
syātmight be
syāt:
क्रिया (predicate verb)
TypeVerb
Rootas (अस्-धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (might be)
kimwhether?/what?
kim:
TypeIndeclinable
Rootkim (किम्-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative particle)
svidperhaps/indeed (in questions)
svid:
TypeIndeclinable
Rootsvid (स्विद्)
Formनिपातः; प्रश्न-सम्भावनार्थकः (enclitic particle adding doubt/emphasis)
bāṇaḥBāṇa
bāṇaḥ:
कर्ता (subject complement candidate)
TypeNoun
Rootbāṇa (बाण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.; proper noun)
mahā-asuraḥgreat demon
mahā-asuraḥ:
कर्ता (appositive/identification)
TypeNoun
Rootmahā (महा-प्रातिपदिक) + asura (असुर-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (mahān asuraḥ); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)

The foremost of the vanaras spoke to the lord of ogres in response to the equiries made to him: "I have not come from Indra or Yama or Varuna. I have no friendship with Kubera. I have not been sent by Visnu. By birth I am vanara and I have come here.'

K
Kailāsa
B
Bāṇa

FAQs

Dharma is reinforced through the idea of accountability: remembered curses symbolize the moral order that restrains pride and violence.

This is the same thought as the previous verse, preserved with Southern Recension verse numbering; Rāvaṇa speculates about Hanumān’s true identity.

Discernment is attempted but clouded by fear and ego; the verse indirectly teaches the need for humility and truthful self-assessment.