Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 48›Shloka 61
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 61

इन्द्रजित्प्रेषणम्—ब्रह्मास्त्रबन्धः, हनूमद्ग्रहणं, रावणसभाप्रवेशः

Indrajit’s Deployment—Brahmāstra Binding, Hanuman’s Capture, Entry into Ravana’s Court

Devanagari script

यथाक्रमं तैस्स कपिर्विपृष्टः कार्यार्थमर्धस्य च मूलमादौ।निवेदयामास हरीश्वरस्य दूतः सकाशादहमागतोऽस्मि।।।।

Transliteration

yathākramaṃ tais sa kapir vipṛṣṭaḥ kāryārtham ardhasya ca mūlam ādau | nivedayāmāsa harīśvarasya dūtaḥ sakāśād aham āgato 'smi ||

Translation

Ditanya oleh mereka menurut urutan—mula-mula tentang asal-usulnya dan akar tujuan tugasnya—kapi itu menyampaikan: “Aku datang dari hadapan Penguasa para kera, sebagai dūta (utusan)-Nya.”

Word by Word
यथाक्रमम्in proper order
यथाक्रमम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम्: यथाक्रमम् (in due order)
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया, बहुवचनम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्
कपिःthe monkey
कपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्
विपृष्टःquestioned
विपृष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि+प्रच्छ् (धातु) → विपृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्; ‘having been questioned’ (passive sense)
कार्यार्थम्the purpose of the mission
कार्यार्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया, एकवचनम्; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः: कार्यस्य अर्थः (purpose of the task)
अर्धस्यof the half/part
अर्धस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी, एकवचनम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
मूलम्the root/origin
मूलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया, एकवचनम्
आदौat the beginning
आदौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत्: ‘at first/in the beginning’
निवेदयामासreported
निवेदयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+विद् (धातु) (णिच्) → निवेदयामास
Formलकारः लिट् (Periphrastic perfect/परस्मैपद-लिट्), पुरुषः प्रथमः, वचनम् एकवचनम्; causative stem (णिच्): ‘reported/informed’
हरीश्वरस्यof the lord of monkeys
हरीश्वरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: हरीणाम् ईश्वरः (lord of monkeys)
दूतःmessenger
दूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्; apposition to अहम् (I, a messenger)
सकाशात्from the presence of
सकाशात्:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootसकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचनम्; अव्ययीभाववत् प्रयोगः: ‘from the presence of’
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचनम् (1st person pronoun)
आगतःcome
आगतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ+गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्; अहम् इत्यस्य विशेषणम्
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलकारः लट् (Present), पुरुषः उत्तमः (1st), वचनम् एकवचनम्
Context

At the very outset they questioned Hanuman manner in the usual about the place he came from and the purpose. Hanuman reported, 'I am Hanuman. I came as a messenger by the order of the king of monkeys'.ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে অষ্টচত্বারিংশস্সর্গঃ৷৷Thus ends the fortyeigth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

Characters & Entities
H
Hanumān
H
Harīśvara (Sugrīva implied as lord of monkeys)

FAQs

Satya (truthfulness) in diplomacy: Hanumān states his identity and mission plainly, modeling righteous speech even before an enemy court.

Rāvaṇa’s ministers question the captive; Hanumān answers formally as an envoy sent by the monkey-king.

Integrity and fearlessness—Hanumān speaks truth without concealment, fulfilling the dharma of a dūta (messenger).

←Previous Verse
Next Verse→