Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 28›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 9

सीताविलापः

Sita’s Lament and Resolve under Threat

Devanagari script

तरस्विनौ धारयता मृगस्यसत्त्वेन रूपं मनुजेन्द्रपुत्रौ।नूनं विशस्तौ मम कारणात्तौ सिंहर्षभौ द्वाविव वैद्युतेन।।5.28.9।।

Transliteration

tarasvinau dhārayatā mṛgasya sattvena rūpaṃ manujendraputrau | nūnaṃ viśastau mama kāraṇāt tau siṃharṣabhau dvāv iva vaidyutena ||5.28.9||

Translation

Dua pangeran perkasa itu, putra raja manusia, berhadapan dengan makhluk yang menyamar berwujud rusa. Sungguh, karena diriku, keduanya telah terbunuh, bagaikan dua singa-banteng tersambar halilintar.

Word by Word
तरस्विनौtwo mighty/valiant (ones)
तरस्विनौ:
कर्ता (कर्तृपद-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतरस्विन् (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nominative dual)
धारयताby (someone) holding/assuming
धारयता:
करणम् (हेतौ/साधने)
TypeVerb
Rootधृ (धातु) → धारयत् (कृदन्त, शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तं कृदन्तम्; तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instr. sg. of present active participle) — ‘धारयन्/धारयता’
मृगस्यof a deer
मृगस्य:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (masc. genitive sg.)
सत्त्वेनby/with a creature (being)
सत्त्वेन:
करणम्
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. instrumental sg.)
रूपम्form
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. accusative sg.)
मनुजेन्द्रपुत्रौthe two princes (sons of the king of men)
मनुजेन्द्रपुत्रौ:
कर्ता
TypeNoun
Rootमनुज + इन्द्र + पुत्र (प्रातिपदिक-समूहः)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (मनुजानाम् इन्द्रस्य पुत्रौ = ‘sons of the lord among men’); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nominative dual)
नूनम्surely, indeed
नूनम्:
सम्बन्धः (वाक्य-निश्चयार्थकः)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (particle of certainty)
विशस्तौslain, killed
विशस्तौ:
कर्तृसम्बन्धी विशेषणम् (प्रेडिकेटिव्)
TypeVerb
Rootशस् (धातु) → विशस्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय; वि-उपसर्ग)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तं कृदन्तम् (past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nom. dual) — ‘slain’
ममof me, my
मम:
सम्बन्धः (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive sg.)
कारणात्because of, on account of
कारणात्:
अपादानम् (हेतोः/कारणम्)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः एकवचनम् (neut. ablative sg.)
तौthose two
तौ:
कर्ता (अनुवृत्त-कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nom./acc. dual); अत्र प्रथमा (subject-resumptive)
सिंहर्षभौtwo (like) a lion and a bull (i.e., lion-like bulls)
सिंहर्षभौ:
उपमानम् (इव-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootसिंह + ऋषभ (प्रातिपदिक-समूहः)
Formइतरेतर-द्वन्द्वः (सिंहश्च ऋषभश्च); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nominative dual); उपमानपदम्
द्वौtwo
द्वौ:
कर्ता (संख्या-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषणम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः द्विवचनम् (masc. nominative dual)
इवlike, as if
इव:
उपमा-द्योतकः
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्ययम् (comparative particle)
वैद्युतेनby lightning, with a thunderbolt-like flash
वैद्युतेन:
करणम् (उपमान-करणम्)
TypeNoun
Rootवैद्युत (प्रातिपदिक) [विद्युत्-सम्बन्धी]
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. instrumental sg.)
Context

"Just like two mighty lions are killed by a bolt of lightning, the two princes must have been killed by a creature in the guise of a deer on my account.

Characters & Entities
S
Sītā
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
M
Mārīca (implied as the creature in deer-form)
D
deer (mṛga)
L
lightning (vaidyuta)

FAQs

Moral responsibility and empathy: Sītā’s self-blame reflects a conscience that measures consequences and grieves for harm to loved ones, even when she is not truly culpable.

Sītā recalls the deception of the deer-form creature and fears that Rāma and Lakṣmaṇa may have died because events were set in motion on her account.

Tender-heartedness and accountability—her concern is for others’ welfare even amid her own peril.

←Previous Verse
Next Verse→