Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

लङ्कादर्शनं तथा रात्रौ सूक्ष्मरूपेण प्रवेशोपायचिन्तनम्

Vision of Lanka and Strategy for Nocturnal Entry

चन्द्रोऽपि साचिव्यमिवास्य कुर्वंस्तारागणैर्मध्यगतो विराजन्।ज्योत्स्नावितानेन वितत्य लोक मुत्तिष्ठते नैकसहस्ररश्मि:।।।।

candro 'pi sācivyam ivāsya kurvan tārāgaṇair madhyagato virājan | jyotsnāvitānena vitatya lokaṃ ut tiṣṭhate naikasahasraraśmiḥ ||

Bahkan sang bulan yang bersinar seribu sinar itu seakan menjadi pembantu baginya; ia terbit gemilang di tengah gugusan bintang, membentangkan kanopi cahaya rembulan ke seluruh dunia, seolah memberi dukungan suci kepada Hanuman.

चन्द्रःthe moon
चन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (particle: also/even)
साचिव्यम्ministerial help/assistance
साचिव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसाचिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle: as if)
अस्यof him/of it
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
कुर्वन्doing/rendering
कुर्वन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी
तारा-गणैःwith groups of stars
तारा-गणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
मध्य-गतःhaving come to the middle
मध्य-गतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त, √गम् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-विशेषण (क्त)
विराजन्shining
विराजन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-√राज् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ज्योत्स्ना-वितानेनwith a canopy/spread of moonlight
ज्योत्स्ना-वितानेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootज्योत्स्ना (प्रातिपदिक) + वितान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; 'वितान' = canopy/spread
वितत्यhaving spread
वितत्य:
Purvakala (पूर्वकाल-कर्म)
TypeVerb
Rootवि-√तन् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) = 'having spread'
लोकम्the world
लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
उत्तिष्ठतेrises
उत्तिष्ठते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-√स्था (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
न-एक-सहस्र-रश्मिःone with many thousands of rays
न-एक-सहस्र-रश्मिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootन (अव्यय) + एक (संख्या, प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + रश्मि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; बहुव्रीहि: 'न एकं सहस्रं यस्य' = अनेकसहस्र; विशेषणम् चन्द्रः

Even the Moon rose with thousands of rays in the centre of multitudes of stars overspreading and illumining the world with a canopy of bright beams, as if to render ministerial help to Hanuman.

M
Moon (Candra)
S
Stars (tārāgaṇa)
H
Hanuman

FAQs

Dharma is portrayed as supported by the cosmos: when one undertakes a righteous mission selflessly, nature itself is poetically shown as assisting—reinforcing faith in satya and right action.

Night deepens over Lanka; the moon rises brilliantly, illuminating Hanuman’s path as he prepares to search.

Hope anchored in righteousness: Hanuman’s mission is framed as dharmic, worthy of “help” even from the natural order.