Shloka 4

रावणभवनपरिक्रमणं हनूमतः शोकविचारश्च

Hanuman’s Circuit of Ravana’s Palace and the Crisis of Deliberation

Devanagari script

पल्वलानि तटाकानि सरांसि सरितस्तथा।नद्योऽनूपवनान्ताश्च दुर्गाश्च धरणीधराः।।।।लोलिता वसुधा सर्वा न तु पश्यामि जानकीम्।

Transliteration

palvalāni taṭākāni sarāṃsi saritas tathā |

nadyo ’nūpa-vanāntāś ca durgāś ca dharaṇīdharāḥ |

lolitā vasudhā sarvā na tu paśyāmi jānakīm ||

Translation

Aku telah mencari ke segala penjuru—rawa-rawa, telaga, danau, aliran dan sungai; tepi rimba paya, serta gunung-gunung yang sukar didatangi. Seluruh bumi telah kusisir, namun aku tidak melihat Jānakī.

Word by Word

• पल्वलानि: marshes/waterholes
• पल्वलानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पल्वल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन

• तटाकानि: tanks/ponds
• तटाकानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तटाक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• सरांसि: lakes
• सरांसि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• सरितः: streams/rivers
• सरितः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/सादृश्यवाचक (adverb: likewise/also)

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• अनूप-वन-अन्ताः: forest-edges in marshy tracts
• अनूप-वन-अन्ताः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनूप (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative: anūpeṣu vanānteṣu / anūpavanānām antāḥ); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction: and)

• दुर्गाः: hard-to-reach places/forts
• दुर्गाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• धरणी-धराः: mountains
• धरणी-धराः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धरणी (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (descriptive: dharaṇīṃ dharanti iti); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• लोलिता: has been searched
• लोलिता: Kriya (क्रिया; भाव/कर्मणि)
• Type: Verb
• Root: लोलित (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वसुधा-शब्दस्य विशेषणम्

• वसुधा: the earth/land
• वसुधा: Karma (कर्म; कर्मणि कर्तृस्थानी)
• Type: Noun
• Root: वसुधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वा: all/entire
• सर्वा: Karma (कर्म; विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण वसुधा-शब्दस्य

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• तु: but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (but)

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• जानकीम्: Janaki
• जानकीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जानकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Context

"I have searched for Sita thoroughly in waterlogs, lakes, tanks, streams and rivers and all over the woods and among mountains that are difficult to reach. I have searched all over the land but have not been able to find Janaki.

Characters & Entities

• Jānakī (Sītā)
• Rivers
• Lakes
• Mountains

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is tireless effort in a righteous cause: one must exhaust all honest means before accepting defeat, especially when truth (finding Sītā) is essential to justice.

What is the narrative situation?

Hanumān reviews the extent of his search across varied terrains and admits that despite exhaustive effort he has not yet found Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Diligence and endurance—Hanumān’s methodical search reflects unwavering commitment to Rāma’s mission.