HomeRamayanaBala KandaSarga 12Shloka 7
Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

द्वादशः सर्गः — Aśvamedha-saṅkalpa

Daśaratha resolves on the Horse Sacrifice

तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा।धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्।।।।

tān pūjayitvā dharmātmā rājā daśarathas tadā | dharmārthasahitaṃ yuktaṃ ślakṣṇaṃ vacanam abravīt ||

Setelah memuliakan mereka, Raja Daśaratha yang berhati dharma lalu mengucapkan kata-kata yang tepat: lembut, bernalar, serta selaras dengan dharma dan tujuan yang benar.

mamaof me/my
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Genitive (षष्ठी) Singular
lālapyamānasyaof (me) lamenting/being distressed
lālapyamānasya:
Sambandha-viśeṣaṇa (सम्बन्ध-विशेषण)
TypeAdjective
Root√lalap (धातु)
FormVartamāna-kāla passive participle (वर्तमानकाल कर्मणि), Masculine Genitive Singular; qualifying (mama) understood 'of me who am lamenting'
putrārthamfor the sake of a son/sons
putrārtham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (putrasya arthaḥ), Neuter Accusative Singular; purpose-accusative
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेधार्थक अव्यय)
astiis/exists
asti:
Kriyā
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormLaṭ (लट्, Present), Parasmaipada, 3rd person Singular
vaiindeed
vai:
Sambandha (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormEmphatic particle
sukhamhappiness
sukham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsukha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative Singular; subject of asti
tadarthamfor that reason/purpose
tadartham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva compound used adverbially (tad-artham = for that purpose)
hayamedhenaby the Aśvamedha (horse-sacrifice)
hayamedhena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roothaya (प्रातिपदिक) + medha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (haya-medha), Masculine Instrumental Singular
yakṣyāmiI shall sacrifice/perform (a rite)
yakṣyāmi:
Kriyā
TypeVerb
Root√yaj (धातु)
FormLuṭ (लुट्, Periphrastic Future), Parasmaipada, 1st person (उत्तमपुरुष) Singular
itithus
iti:
Vākyārtha-sūcaka
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle
matiḥintention/resolve
matiḥ:
Karta (कर्ता; of implied 'is')
TypeNoun
Rootmati (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative Singular; subject (intention)
mamamy
mama:
Sambandha
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Genitive Singular

After paying respect to them (learned brahmins), virtuous king Dasaratha graciously uttered these words charged with dharma and artha.

D
Daśaratha

FAQs

Dharma includes right speech: honoring the wise and speaking with courtesy and purpose is itself an ethical practice for rulers and householders.

After welcoming and honoring the assembled priests, Daśaratha begins to address them formally.

Daśaratha’s humility and refined speech (śīla) in dealing with learned elders.