Shloka 20

शबरी-आश्रम-प्रवेशः

Rama and Lakshmana at Sabari’s Hermitage

Devanagari script

एतत्तु वचनं श्रुत्ता रामवक्त्राद्विनिस्सृतम्।शबरी दर्शयामास तावुभौ तद्वनं महत्।।।।

Transliteration

etat tu vacanaṃ śrutvā rāma-vaktrād vinissṛtam | śabarī darśayāmāsa tāv ubhau tad vanaṃ mahat ||

Translation

Mendengar kata-kata yang keluar dari mulut suci Rāma, Śabarī pun mulai memperlihatkan kepada mereka berdua rimba yang luas itu.

Word by Word

• पश्य: see
• पश्य: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मेघघनप्रख्यम्: resembling a dense cloud-mass
• मेघघनप्रख्यम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: megha-ghana-prakhya (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्मधारय-प्राय: मेघघन इव प्रख्यम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with वनम् understood)

• मृगपक्षिसमाकुलम्: filled with animals and birds
• मृगपक्षिसमाकुलम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: mṛga-pakṣi-samākula (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मृगैः पक्षिभिः समाकुलम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• मतङ्गवनम्: Matanga’s forest
• मतङ्गवनम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: mataṅga-vana (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: मतङ्गस्य वनम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• इति: thus/as
• इति: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: उद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative particle)

• एव: indeed
• एव: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)

• विश्रुतम्: well-known
• विश्रुतम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: वि-श्रु (धातु) + kta (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/विशेषण (of मतङ्गवनम्)

• रघुनन्दन: O delight of the Raghus
• रघुनन्दन: सम्बोधन (Sambodhana)
• Type: Noun
• Root: raghu-nandana (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष-समास, पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Context

At these words from the mouth of Rama, Sabari took them both round the great garden.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Śabarī

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Responsive service: dharma is enacted by promptly assisting the righteous when requested, without delay or pride.

What is the narrative situation?

After Rama’s request, Śabarī leads Rama and Lakshmana to see the great grove.

Which character virtue is emphasized?

Śabarī’s obedience and helpfulness (sevā-bhāva) in guiding them.