Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

गोदावरीतटे सीतान्वेषणम्

The Search for Sītā at the Godāvarī

एषा गोदावरी सौम्य किंचिन्न प्रति भाषते।किं नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकं वचः।।।।मातरं चैव वैदेह्या विना तामहमप्रियम्।

eṣā godāvarī saumya kiñcin na pratibhāṣate | kiṃ nu lakṣmaṇa vakṣyāmi sametya janakaṃ vacaḥ || mātaraṃ caiva vaidehyā vinā tām aham apriyam ||

“Wahai Laksmana yang lembut, Godavari ini tidak menjawab sedikit pun. Apa kata-kata duka yang harus kuucapkan saat bertemu Raja Janaka—dan juga ibu Sita—bila aku datang tanpa Vaidehi? Itu amat menyakitkan bagiku.”

एषाthis (she)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
गोदावरीGodavari
गोदावरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgodāvarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सौम्यO gentle one
सौम्य:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsaumya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषणरूपेण संबोधन
किञ्चित्anything/a little
किञ्चित्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkiṃcit (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परिमाणवाचक (even a little)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
प्रतिin reply
प्रति:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश/पूर्वपद (in reply/towards)
भाषतेspeaks/answers
भाषते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhāṣ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
नुthen/indeed
नु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootnu (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
वक्ष्यामिshall I say
वक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
समेत्यhaving met
समेत्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्-√इ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund) रूप; अव्ययभाव (having met)
जनकम्Janaka
जनकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjanaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वचःwords
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (what words)
मातरम्mother
मातरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed/also)
वैदेह्याःof Vaidehi
वैदेह्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvaidehī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
विनाwithout
विना:
Apadana (अपादान/वियोग)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formअव्यय; वियोगार्थक उपपद (without)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
अप्रियम्unpleasant (words)
अप्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota-priya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (न प्रियं); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वचः इति विशेषण (unpleasant)

O handsome Lakshmana! this Godavari does not at all respond. How can I go to Janaka and my mother without Sita and break this unhappy news?

R
Rama
L
Lakshmana
G
Godavari
S
Sita (Vaidehi)
J
Janaka

FAQs

Dharma is accountability to family and truth (satya): Rāma foresees the moral burden of facing Janaka and Sītā’s mother, compelled to speak painful truth if Sītā is not found.

Rāma laments that even the Godāvarī gives no clue, and he imagines the consequences of returning to Mithilā’s elders without Sītā.

Integrity and familial responsibility—Rāma measures his actions against obligations to elders and to truthful speech.