Previous Verse

Shloka 57

Glorification of Prayāga

The Gaṅgā–Yamunā Confluence

पवित्राणां पवित्रं या मंगलानां च मंगलम् । महेश्वरशिरोभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा

pavitrāṇāṃ pavitraṃ yā maṃgalānāṃ ca maṃgalam | maheśvaraśirobhraṣṭā sarvapāpaharā śubhā

Dia yang paling suci di antara segala yang suci, dan paling membawa berkah di antara segala yang mujarab—yang turun dari kepala Maheśvara (Śiva)—dialah yang mulia, penghapus segala dosa.

पवित्राणाम्of the pure things
पवित्राणाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
पवित्रम्the purifier/the purest
पवित्रम्:
Karta (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
याshe who
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)
मंगलानाम्of auspicious things
मंगलानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमङ्गल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
मंगलम्the auspicious (supreme auspiciousness)
मंगलम्:
Karta (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootमङ्गल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
महेश्वरशिरोभ्रष्टाissued from Maheshvara’s head
महेश्वरशिरोभ्रष्टा:
Visheshana (Qualifier of या)
TypeAdjective
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक) + भ्रष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त); √भ्रंश् (धातु) से क्त ‘भ्रष्ट’
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (महेश्वरस्य शिरसः भ्रष्टा = from Maheshvara's head fallen/issued)
सर्वपापहराremover of all sins
सर्वपापहरा:
Visheshana (Qualifier of या)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक; √हृ धातु से कर्तरि)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वाणि पापानि हरति इति)
शुभाauspicious
शुभा:
Visheshana (Qualifier of या)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Unspecified in the provided excerpt (contextual narrator within Svargakhaṇḍa dialogue)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: महेश्वरशिरोभ्रष्टा = महेश्वर + शिरः + भ्रष्टा (शिरः + भ्रष्टा → शिरोभ्रष्टा); पदच्छेदः: पवित्राणाम् पवित्रम् या मङ्गलानाम् च मङ्गलम् महेश्वरशिरोभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा।

M
Maheśvara (Śiva)

FAQs

The verse points to the sacred river Gaṅgā, traditionally said to descend from Śiva’s head, celebrated as supremely purifying and auspicious.

It teaches the doctrine of sacred purification: contact with the supremely holy (here, Gaṅgā) is portrayed as removing sin and conferring auspiciousness.

It serves as a eulogistic marker (stuti) establishing the river’s theological status—supreme purity, supreme auspiciousness, and the power to destroy sins—supporting pilgrimage and ritual bathing traditions.