Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

Praise of Pilgrimage (Tīrtha) and Prelude to the Greatness of Prayāga

युधिष्ठिर उवाच । अस्माकं चैव यद्वृत्तं राज्यस्यार्थे महामुने । एतत्सर्वं विदित्वा तु भगवानिह चागतः

yudhiṣṭhira uvāca | asmākaṃ caiva yadvṛttaṃ rājyasyārthe mahāmune | etatsarvaṃ viditvā tu bhagavāniha cāgataḥ

Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai mahāmuni, setelah mengetahui sepenuhnya segala yang terjadi pada kami dalam urusan kerajaan, Bhagavān telah datang ke sini.”

युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अस्माकम्of us
अस्माकम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
and
:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/and)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक/particle: indeed)
यत्which
यत्:
कर्म (Karma/Object; of viditvā)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative: which/that)
वृत्तम्happened matter
वृत्तम्:
कर्म (Karma/Object; with यत्)
TypeNoun
Rootवृत्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘what happened’
राज्यस्यof the kingdom
राज्यस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अर्थेfor the sake / in the matter
अर्थे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; प्रयोजनार्थे (in the matter/purpose)
महामुनेO great sage
महामुने:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् मुनिः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
एतत्this
एतत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र द्वितीया (object of viditvā)
सर्वम्all
सर्वम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying एतत्)
विदित्वाhaving known
विदित्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), विद्-धातोः (having known)
तुthen / but
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विरोध/contrast particle: but/then)
भगवान्the Lord
भगवान्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इहhere
इह:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb: here)
and
:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/and)
आगतःhas come
आगतः:
क्रिया (Kriyā; predicate of भगवान्)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः (having come)

Yudhiṣṭhira

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: यद्वृत्तं = यत् + वृत्तम्; राज्यस्यार्थे = राज्यस्य + अर्थे; एतत्सर्वं = एतत् + सर्वम्; भगवानिह = भगवान् + इह; चागतः = च + आगतः.

Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhagavān (the Blessed Lord)
M
Mahāmune (a great sage)

FAQs

The speaker is Yudhiṣṭhira, and he addresses a “mahāmune,” meaning a great sage.

It states that the Lord, having already understood all that occurred regarding their struggle over the kingdom, has arrived there—implying divine awareness and timely intervention.

The verse suggests that major worldly conflicts like disputes over kingship unfold under a higher moral and spiritual oversight, encouraging humility, truthfulness, and dharmic conduct.