Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

Śatrughna’s Entry into Ahicchatrā

Temptation of Sumada and the Goddess’s Boon

स्वामिंश्चिरं प्रतीक्षेऽहं हयस्यागमनं प्रति । कामाक्षाकथितं पूर्वं जातं संप्रति तत्तथा

svāmiṃściraṃ pratīkṣe'haṃ hayasyāgamanaṃ prati | kāmākṣākathitaṃ pūrvaṃ jātaṃ saṃprati tattathā

Wahai Tuan, telah lama aku menanti kedatangan Hayā. Apa yang dahulu diucapkan oleh Kāmakṣā kini terjadi tepat sebagaimana adanya.

स्वामिन्O master
स्वामिन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; address form
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
प्रतीक्षेI wait
प्रतीक्षे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-ईक्ष् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन
हयस्यof the horse
हयस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
आगमनम्arrival/coming
आगमनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआ-गम् (धातु) + अन (प्रत्यय) → आगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; action-noun
प्रतिtowards/for
प्रति:
Prayojana/Direction marker (प्रयोजन/दिशा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/पूर्वसर्गसदृश-निपात, ‘towards/for’
कामाक्षा-कथितम्told by Kāmākṣā
कामाक्षा-कथितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकामाक्षा (प्रातिपदिक) + कथित (कृदन्त; कथ् धातु)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘कामाक्षया कथितम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त)
पूर्वम्previously
पूर्वम्:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly/before)
जातम्has happened/occurred
जातम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘has happened/occurred’ (predicative)
सम्प्रतिnow
सम्प्रति:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसम्प्रति (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (now/at present)
तत्that
तत्:
Prātipadika/Anuvāda (अनुवाद/निर्देश)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; demonstrative pronoun
तथाthus/so
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; manner adverb (in that way/so)

Unspecified (context needed to identify the exact speaker within the Adhyaya’s dialogue)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: temple

Sandhi Resolution Notes: स्वामिंश्चिरम् → स्वामिन् + चिरम्; प्रतीक्षेऽहम् → प्रतीक्षे + अहम्; हयस्यागमनम् → हयस्य + आगमनम्; कामाक्षाकथितम् is a ṣaṣṭhī-tatpuruṣa compound; तत्तथा → तत् + तथा.

K
Kāmakṣā
H
Hayā

FAQs

It highlights patient waiting and the fulfillment of a previously spoken statement—what Kāmakṣā foretold has occurred exactly as said.

Yes: it underscores steadiness (patient waiting) and trust in truthful speech or foretelling, suggesting that events unfold according to what has been rightly declared.

The verse addresses someone as “svāmin” (master), but the provided excerpt does not include surrounding narration; the exact speaker and addressee require the preceding/following verses of Adhyaya 13.