Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

The Account of the Fruits of Bathing at Particular Sacred Places

Tīrtha-viśeṣa-snāna-phala

ज्येष्ठे मासि क्षितिसुतदिने शुक्लपक्षे दशम्यां हस्ते शैलादवतरदसौ जाह्नवी मर्त्यलोकम् । पापान्यस्यां हरति हि तिथौ सा दशैषाद्यगंगा पुण्यं दद्यादपि शतगुणं वाजिमेधक्रतोश्च ॥ २१ ॥

jyeṣṭhe māsi kṣitisutadine śuklapakṣe daśamyāṃ haste śailādavataradasau jāhnavī martyalokam | pāpānyasyāṃ harati hi tithau sā daśaiṣādyagaṃgā puṇyaṃ dadyādapi śataguṇaṃ vājimedhakratośca || 21 ||

Pada bulan Jyeṣṭha, pada hari yang terkait Putra Bumi (Maṅgala), di paruh terang pada tithi Daśamī, ketika Bulan berada di nakṣatra Hasta, Jāhnavī (Gaṅgā) turun dari gunung ke dunia manusia. Pada tithi ini ia melenyapkan dosa; dan ‘Gāṅgā-Daśamī’ yang mula ini menganugerahkan pahala seratus kali dibandingkan yajña Vājimedha.

ज्येष्ठेin (the month) Jyeṣṭha
ज्येष्ठे:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; मासवाचक (in Jyeṣṭha)
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
क्षिति-सुत-दिनेon Tuesday (day of Mars)
क्षिति-सुत-दिने:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक) + दिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (क्षितेः सुतः = भौमः/मङ्गलः; तस्य दिनम्)
शुक्ल-पक्षेin the bright fortnight
शुक्ल-पक्षे:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः (शुक्लः पक्षः)
दशम्याम्on the tenth lunar day
दशम्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootदशमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तिथिवाचक
हस्तेin (the nakṣatra) Hasta
हस्ते:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; नक्षत्रवाचक (in Hasta nakṣatra)
शैलात्from the mountain
शैलात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
अवतारत्descended
अवतारत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअव-तॄ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
असौthat (she)
असौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगानुसार, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
जाह्नवीJāhnavī (Ganga)
जाह्नवी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजाह्नवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; गङ्गानाम
मर्त्य-लोकम्the mortal world
मर्त्य-लोकम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मर्त्यानां लोकः)
पापानिsins
पापानि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
अस्याम्on this (day/occasion)
अस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location-Time)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
हरतिremoves
हरति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/हेतुवाचक-अव्ययम् (indeed/for)
तिथौon the lunar day
तिथौ:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootतिथि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
साshe/that
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दश-एषा-आद्य-गङ्गाthis prime Ganga of the tenth (tithi)
दश-एषा-आद्य-गङ्गा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक) + एषा (सर्वनाम) + आद्य (प्रातिपदिक) + गङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दशम्यां एषा आद्या गङ्गा इति भावः; पाठभेदसम्भवः)
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दद्यात्would give/bestow
दद्यात्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्ययम् (also/even)
शत-गुणम्hundredfold
शत-गुणम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक/संख्या) + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शतसंख्यकं गुणम् = hundredfold)
वाजि-मेध-क्रतोःof the Aśvamedha sacrifice
वाजि-मेध-क्रतोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootवाजि (प्रातिपदिक) + मेध (प्रातिपदिक) + क्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वाजिमेधः = अश्वमेधः; तस्य क्रतुः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

Suta (narrating the Tirtha-mahatmya of Gaṅgā within Uttara-bhāga)

Vrata: Gaṅgā-daśamī

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

G
Gaṅgā
J
Jāhnavī
M
Maṅgala (Mars)
H
Hasta (Nakṣatra)

FAQs

It identifies Gaṅgā-daśamī in Jyeṣṭha (Śukla Daśamī, Hasta nakṣatra, Maṅgala-vāra) as the commemorative descent-time of Gaṅgā, declaring that bathing/observance on this tithi destroys sins and yields exceptionally high merit.

By glorifying Gaṅgā as a sin-removing sacred presence and prescribing reverent timing-based observance, it frames devotion as practical śraddhā expressed through tīrtha-sevā—honoring the divine through pilgrimage, remembrance, and ritual purity.

Jyotiṣa (Vedic astrology/calendar science): it specifies the month (Jyeṣṭha), pakṣa (Śukla), tithi (Daśamī), nakṣatra (Hasta), and weekday linked to Maṅgala—showing how dharma is coordinated with precise calendrical markers.