Adhyaya 88: The Manifestation of the Matrikas and the Slaying of Raktabija

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये चण्डमुण्डवधोनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः । अष्टाशीतितमोऽध्यायः- ८८ । ऋषिरुवाच चण्डे च निहते दैत्ये मुण्डे च विनिपातिते । बहुलेषु च सैन्येषु क्षयितेष्वसुरेश्वरः ॥

Demikianlah, dalam Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, pada Sāvarṇika Manvantara, dalam Devī-māhātmya, berakhir bab ke-87 yang bernama ‘Pembunuhan Caṇḍa dan Muṇḍa’. Kini bab 88. Sang Ṛṣi bersabda: Setelah Caṇḍa terbunuh dan Muṇḍa dijatuhkan, serta banyak pasukan dihancurkan, maka penguasa para asura pun menjawab.

Verse 2

ततः कोपपराधीनचेता शुम्भः प्रतापवान् । उद्योगं सर्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह ॥

Kemudian Śumbha yang perkasa, dengan batin dikuasai amarah, memerintahkan seluruh bala tentara para daitya agar bersiap untuk tugas peperangan.

Verse 3

अद्य सर्वबलैर्दैत्या षडशीतीरुदायुधाः । कम्बूनां चतुरशीतिर्निर्यान्तु स्वबलैर्वृताः ॥

Hari ini, biarlah para daitya—delapan puluh enam divisi, lengkap bersenjata dan berhimpun seluruh kekuatan—berangkat; dan biarlah delapan puluh empat divisi kaum Kambū juga maju, dikelilingi oleh pasukan mereka sendiri.

Verse 4

कोटिवीर्याणि पञ्चाशदसुराणां कुलानि वै । शतं कुलानि धौम्राणां निर्गच्छन्तु ममाज्ञया ॥

Atas perintahku, majulah lima puluh klan asura yang berkekuatan berlimpah hingga berpuluh krore, dan seratus klan Dhaumra.

Verse 5

कालका दौर्‍हृदा मौर्याः कालकेयास्तथासुराः । युद्धाय सज्जा निर्यन्तु आज्ञया त्वरिता मम ॥

Atas perintahku, para Kalaka, Daurhṛda, Maurya, demikian pula Kalakeya dan asura lain yang siap perang, berangkatlah segera.

Verse 6

इत्याज्ञाप्यासुरपतिः शुम्भो भैरवशासनः । निर्जगाम महासैन्यसहस्रैर्बहुभिर्वृतः ॥

Setelah demikian memberi perintah, Śumbha, penguasa para asura yang mengerikan dalam pemerintahannya, berangkat dikelilingi ribuan bala tentara besar.

Verse 7

आयान्तं चण्डिका दृष्ट्वा तत्सैन्यमतिभीषणम् । ज्यास्वनैः पूरयामास धरणीगगनान्तरम् ॥

Melihat bala tentara yang amat mengerikan itu mendekat, Caṇḍikā memenuhi ruang antara bumi dan langit dengan dentang tali busurnya.

Verse 8

स च सिंहः महानादमतीव कृतवान्नृप । घण्टास्वनेन तन्नादमम्बिका चाप्यबृंहयत् ॥

Dan singa itu mengaum sangat dahsyat, wahai raja; Ambikā pun memperbesar suara itu dengan gemerincing loncengnya.

Verse 9

धनुर्ज्यासिंहघण्टानां नादापूरितदिङ्मुखा । निनादैर्भोषणैः काली जिग्ये विस्तारितानना ॥

Dengan mulut ternganga lebar, Kālī melampaui bunyi tali busur, auman singa, dan dentang lonceng; dengan raungan dahsyatnya ia memenuhi wajah segala penjuru arah.

Verse 10

तं निनादमुपश्रुत्य दैत्यसैन्यैश्चतुर्दिशम् । देवी सिंहस्तथा काली सरोषैः परिवारिताः ॥

Mendengar raungan itu, bala tentara Daitya di keempat penjuru pun terguncang; dan Sang Dewi, bersama singanya dan Kālī, berdiri dikepung oleh para musuh yang murka.

Verse 11

एतस्मिन्नन्तरे भूप विनाशाय सुरद्विषाम् । भवायामरसिंहानामतिवीर्यबलान्विताः ॥

Pada saat itu juga, wahai raja, demi membinasakan para pembenci para dewa dan demi kesejahteraan bala para abadi, kekuatan-kekuatan (Śakti) yang berdaya dan berani luar biasa pun terwujud.

Verse 12

ब्रह्मेशगुहविष्णूनां तथेंद्रस्य च शक्तयः । शरीरेभ्यो विनिष्क्रम्य तद्रूपैश्चण्डिकां ययुः ॥

Śakti milik Brahmā, Īśa (Śiva), Guha (Skanda), Viṣṇu, dan juga Indra keluar dari tubuh masing-masing; mengambil wujud serupa mereka, lalu menuju Caṇḍikā.

Verse 13

यस्य देवस्य यद्रूपं यथाभूषणवाहनम् । तद्वदेव हि तच्छक्तिरसुरान् योद्धुमाययौ ॥

Apa pun wujud seorang dewa—beserta perhiasan dan wahana tunggangannya—demikian pula Śaktinya menampakkan diri, datang untuk bertempur melawan para Asura.

Verse 14

हंसयुक्तविमानाग्रे साक्षसूत्रकमण्डलुः । आयाता ब्रह्मणः शक्तिर्ब्रह्माणी साभिधीयते ॥

Di bagian depan kereta surgawi yang ditarik angsa, datang Śakti Brahmā, membawa tasbih dan kendi air suci; ia dikenal sebagai Brahmāṇī.

Verse 15

माहेश्वरी वृषारूढा त्रिशूलवरधीरिणी । महाहिवलया प्राप्ता चन्द्रलेखाविभूषणा ॥

Māheśvarī datang, menunggang lembu jantan, memegang trisula dan menganugerahkan anugerah; berhias perhiasan ular agung serta bertanda bulan sabit di dahinya.

Verse 16

कौमारी शक्तिहस्ता च मयूरवरवाहना । योद्धुमभ्याययौ दैत्यानम्बिका गुहरूपिणी ॥

Kaumārī, memegang tombak (śakti) dan menunggang merak unggul, maju untuk memerangi para Daitya—Ambikā dalam wujud Guha (Skanda).

Verse 17

तथैव वैष्णवी शक्तिर्गरुडोपरी संस्थिता । शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गखड्गहस्ताभ्युपाययौ ॥

Demikian pula Śakti Vaiṣṇavī, bersemayam di atas Garuḍa, maju ke depan—di tangannya ada sangkha, cakra, gada, busur Śārṅga, dan pedang.

Verse 18

जज्ञे वाराहमतुलं रूपं या बिभ्रती हरेः । शक्तिः साप्यायौ तत्र वाराहीं बिभ्रती तनुम् ॥

Di sana bangkit wujud babi hutan yang tiada banding—itulah kekuatan Hari (Viṣṇu); Śakti itu pun datang ke sana dengan tubuh Vārāhī.

Verse 19

नारसिंही नृसिंहस्य बिभ्रती सदृशं वपुः । प्राप्ता तत्र सटाक्षेपक्षिप्तनक्षत्रसंहतिः ॥

Kemudian Nārasiṃhī datang ke sana, mengambil wujud serupa Narasiṃha; hanya dengan mengibaskan surainya, ia menghamburkan gugusan bintang-bintang.

Verse 20

वज्रहस्ता तथैवेन्द्रि गजराजोपरि स्थिता । प्राप्ता सहस्रनयना यथा शक्रस्तथैव सा ॥

Demikian pula Aindrī datang, memegang vajra di tangannya, duduk di atas raja para gajah; ia bermata seribu, sebagaimana Śakra (Indra)—demikianlah ia.

Verse 21

ततः परिवृतस्ताभिरीशानो देवशक्तिभिः । हन्यन्तामसुराः शीघ्रं मम प्रीत्या'ह चण्डिकाम् ॥

Lalu Īśāna, dikelilingi oleh kekuatan-kekuatan ilahi itu, berkata kepada Caṇḍikā: “Demi kepuasanku, biarlah para asura segera dibinasakan.”

Verse 22

ततो देवोशरीरात्तु विनिष्क्रान्तातिभीषणा । चण्डिकाशक्तिरत्युग्रा शिवाशतनिनादिनी ॥

Kemudian dari tubuh dewa itu memancar suatu kekuatan yang amat mengerikan—Śakti Caṇḍikā yang teramat dahsyat—mengaum dengan suara menggelegar laksana seratus Śiva.

Verse 23

सा चाह धूम्रजटिलमीशानमपराजिता । दूत त्वं गच्छ भगवन् पार्श्वं शुम्भनिशुम्भयोः ॥

Sang Dewi yang tak terkalahkan berkata kepada Īśāna yang berambut gimbal berwarna asap: “Wahai Tuan, pergilah sebagai utusanku ke sisi Śumbha dan Niśumbha.”

Verse 24

ब्रूहि शुम्भं निशुम्भं च दानवावतिगर्वितौ । ये चान्ये दानवास्तत्र युद्धाय समुपस्थिताः ॥

Sampaikan kepada Śumbha dan Niśumbha—para daitya yang menggelembung oleh kesombongan—serta kepada para raksasa lain yang telah berkumpul di sana untuk berperang.

Verse 25

त्रैलोक्यमिन्द्रो लभतां देवाः सन्तु हविर्भुजः । यूयं प्रयात पातालं यदि जीवितुमिच्छथ ॥

Biarlah Indra memperoleh kembali tiga dunia; biarlah para dewa kembali menerima bagian persembahan. Kalian—jika ingin hidup—pergilah ke Pātāla.

Verse 26

बलावलेपादथ चेद्भवन्तो युद्धकाङ्क्षिणः । तदागच्छत तृप्यन्तु मच्छिवाः पिशितेन वः ॥

Namun jika, mabuk oleh kekuatan dan kesombongan, kalian masih mendambakan perang—datanglah; biarlah para Śivā-ku puas oleh daging kalian.

Verse 27

यतो नियुक्तो दौत्येन तया देव्याः शिवः स्वयम् । शिवदूतीति लोके 'स्मिंमस्ततः सा ख्यातिमागताः ॥

Karena Dewi itu sendiri menugaskan Śiva sebagai utusan, maka di dunia ini beliau termasyhur dengan nama Śivadūtī (“yang utusannya adalah Śiva”).

Verse 28

ते 'पि श्रुत्वा वचो देव्याः शर्वाख्यातं महासुराः । अमर्षापूरिता जग्मुर्यत्र कात्यायनी स्थिता ॥

Mendengar sabda Dewi yang disampaikan oleh Śarva (Śiva), para asura besar itu—dipenuhi amarah—pergi ke tempat Kātyāyanī berdiri.

Verse 29

ततः प्रथमेवाग्रे शरशक्त्यृष्टिवृष्टिभिः । ववर्षुरुद्धतामर्षास्तां देवीं अमरारयः ॥

Maka, sejak awal para musuh para dewa—angkuh dan murka—menghujani Sang Dewi dengan hujan panah, tombak, dan lembing.

Verse 30

सा च तान् प्रहितान् बाणाञ्छूलशक्तिपरश्वधान् । चिच्छेद लीलया'ध्मातधनुर्मुक्तैर्महेषुभिः ॥

Dan ia, dengan panah-panah besar yang dilepaskan dari busur yang ditarik sepenuhnya, dengan laksana permainan, memotong berkeping-keping semua senjata yang melesat—panah, trisula, tombak, dan kapak.

Verse 31

तस्याग्रतस्तथा काली शूलपातविदारितान् । खट्वाङ्गपोथितांश्चारिन् कुर्वती व्यचरत्तदा ॥

Di hadapannya, Kālī kemudian berkeliaran, menjadikan para prajurit tercerai-berai oleh jatuhan trisulanya dan remuk oleh hantaman gada khaṭvāṅga-nya.

Verse 32

कमण्डलुजलाक्षेपहतवीर्यान् हतौजसः । ब्रह्माणी चाकरॊच्छत्रून् येन येन स्म धावति ॥

Dengan memercikkan air dari kamaṇḍalu-nya, Brahmāṇī merampas semangat dan kekuatan para musuh; ke mana pun mereka berlari, di sana pula ia melakukannya kepada mereka.

Verse 33

माहेश्वरी त्रिशूलेन तथा चक्रेण वैष्णवी । दैत्याञ्जघान कौमारी तथा शक्त्यातिकोपना ॥

Māheśvarī membunuh dengan trisulanya, dan Vaiṣṇavī dengan cakranya. Kaumārī, sangat murka, juga merobohkan para raksasa dengan tombak-saktinya.

Verse 34

ऐन्द्रीकुलिशपातेन शतशो दैत्यदानवाः । पेतुर्विदारिताः पृथ्व्यां रुधिरौघप्रवर्षिणः ॥

Oleh jatuhnya wajra (petir) Aindrī, ratusan Daitya dan Dānava terbelah dan roboh ke bumi, memancarkan aliran darah yang deras.

Verse 35

तुण्डप्रहारविध्वस्ता दंष्ट्राग्रक्षतवक्षसः । वाराहमूर्त्या न्यपतंश्चक्रेण च विदारिताः ॥

Dihantam oleh pukulan moncongnya, dada mereka terluka oleh ujung taringnya; mereka jatuh di hadapan Vārāhī, dan juga terbelah oleh cakranya.

Verse 36

नखैर्विदारितांश्चान्यान् भक्षयन्ती महासुरान् । नारसिंही चचाराजौ नादापूर्णदिगन्तरा ॥

Sambil mencabik yang lain dengan cakarnya dan melahap asura-asura besar, Nārasiṃhī bergerak di tengah pertempuran; aumannya memenuhi segala penjuru dan ruang di antaranya.

Verse 37

चण्डाट्टहासैरसुराः शिवदूत्यभिदूषिताः । पेतुः पृथ्व्यां पतितांस्तांश्चखादाथ सा तदा ॥

Oleh dentuman tawa dahsyatnya, para asura—yang tersiksa oleh Śivadūtī—jatuh ke tanah; kemudian ia melahap mereka yang telah jatuh itu.

Verse 38

इति मातृगणं क्रुद्धं मर्दयन्तं महासुरान् । दृष्ट्वाभ्युपायैर्विविधैर्ने॑शुर्देवारिसैनिकाः ॥

Demikian, melihat pasukan Para Ibu (Mātṛgaṇa) yang murka menghancurkan asura-asura besar, bala tentara para musuh para dewa berteriak panik dengan banyak cara dan berbagai siasat.

Verse 39

पलायनपरान् दृष्ट्वा दैत्यान् मातृगणार्दितान् । योध्धुमभ्याययौ क्रुद्धो रक्तबीजो महासुरः ॥

Melihat para Daitya hendak melarikan diri karena dikejar pasukan Para Ibu (Mātṛgaṇa), Mahāsura Raktabīja murka lalu maju menyerbu untuk bertempur.

Verse 40

रक्तबिन्दुर्यदा भूमौ पतत्यस्य शरीरतः । समुत्पतति मेदिन्यां तत्प्रमाणो महासुरः ॥

Setiap kali setetes darah dari tubuhnya jatuh ke tanah, seketika dari bumi muncul Mahāsura lain dengan ukuran dan rupa yang sama.

Verse 41

युयुधे स गदापाणिपरिन्द्रशक्त्या महासुरः । ततश्चैन्द्रि स्ववज्रेण रक्तबीजमताडयत् ॥

Mahāsura itu bertempur dengan gada dan kekuatan besar; lalu Aindrī menghantam Raktabīja dengan vajra miliknya sendiri.

Verse 42

कुलिशेनाहतस्याशु बहु सुस्राव शोणितम् । समुत्तस्थुस्ततो योधास्तद्रूपास्तत्पराक्रमाः ॥

Begitu ia cepat dihantam vajra, seketika banyak darah mengalir; lalu muncullah para pejuang dengan rupa dan kegagahan yang sama.

Verse 43

यावन्तः पतितास्तस्य शरीराद्रक्तबिन्दवः । तावन्तः पुरुषा जातास्तद्वीर्यबलविक्रमाः ॥

Sebanyak tetes darah yang jatuh dari tubuhnya, sebanyak itu pula makhluk lahir—memiliki daya, kekuatan, dan keberanian yang sama dengannya.

Verse 44

ते चापि युयुधुस्तत्र पुरुषा रक्तसम्भवाः । समं मातृभिरत्युग्रशस्त्रपातातिभीषणम् ॥

Orang-orang yang lahir dari darah itu pun bertempur di sana melawan para Ibu (Matrika); hujan senjata yang murka menjadikan pertempuran itu amat mengerikan.

Verse 45

पुनश्च वज्रपातेन क्षतमस्य शिरो यदा । ववाऽह रक्तं पुरुषास्ततो जाताः सहस्रशः ॥

Dan lagi, ketika kepalanya terluka oleh hantaman vajra dan darah mengalir deras, maka dari darah itu lahirlah ribuan orang.

Verse 46

वैष्णवी समरे चैनं चक्रेणाभिजघान ह । गदया दाडयामास ऐन्द्री तमसुरेश्वरम् ॥

Lalu dalam pertempuran, Waiṣṇawī menghantamnya dengan cakra, dan Aindrī memukuli sang penguasa Asura itu dengan gada.

Verse 47

वैष्णवीचक्रभिन्नस्य रुधिरस्रावसम्भवैः । सहस्रशो जगद्व्याप्तं तत्प्रमाणैर्महासुरैः ॥

Dari darah yang mengalir dari dirinya yang tertebas oleh cakra Waiṣṇawī, ribuan Asura besar—seukuran dirinya—menyebar, memenuhi dunia.

Verse 48

शक्त्या जघान कौमारो वाराही च तथासिना । माहेश्वरी त्रिशूलेन रक्तबीजं महासुरम् ॥

Kaumārī menghantam Asura agung Raktabīja dengan śakti (tombak); Vārāhī pun menebasnya dengan pedang; dan Māheśvarī menusuknya dengan trisula.

Verse 49

स चापि गदया दैत्यः सर्वा एवाहनत् पृथक् । मातः कोपसमाविष्टो रक्तबीजो महासुरः ॥

Iblis itu juga—Raktabīja, asura agung—dikuasai amarah yang berkobar, memukul mereka masing-masing satu per satu dengan gada-nya.

Verse 50

तस्याहतस्य बहुधा शक्तिशूलादिभिर्भुवि । पपात यो वै रक्तौघस्तेनासञ्चतशोऽसुराः ॥

Ketika ia dihantam dengan berbagai cara oleh tombak, trisula, dan senjata sejenis, aliran darahnya tercurah ke bumi; dari sana bangkit asura-asura tak terhitung jumlahnya.

Verse 51

तैश्चासुरासृक्सम्भूतैरसुरैः सकलं जगत् । व्याप्तमासीत्ततो देवा भयमाजग्मुरुत्तमम् ॥

Oleh asura-asura yang lahir dari darah asura itu, seluruh dunia pun dipenuhi; maka para dewa diliputi ketakutan yang amat besar.

Verse 52

तान् विषण्णान् सुरान् दृष्ट्वा चण्डिका प्राह सत्वरा । उवाच कालीं चामुण्डे विस्तीर्णं वदनं कुरु ॥

Melihat para dewa patah semangat, Caṇḍikā segera bersabda. Ia berkata kepada Kālī: “Wahai Cāmuṇḍā, lebarkanlah mulutmu, jadikan luas!”

Verse 53

मच्छस्त्रपातसम्भूतान् रक्तबिन्दून् महासुरान् । रक्तबिन्दोः प्रतीच्छ त्वं वक्त्रेणानेन वेगिना ॥

“Dengan mulutmu yang sigap ini, tampunglah tetes-tetes darah—yakni asura-asura besar—yang lahir dari jatuhnya senjataku; tangkaplah darah yang menetes itu.”

Verse 54

भक्षयन्ती चर रणॆ तदुत्पन्नान् महासुरान् । एवमेष क्षयं दैत्यः क्षीणरक्तो गमिष्यति । भक्ष्यमाणास्त्वया चोग्रा न चोत्पत्स्यन्ति चापरे ॥

Jelajahilah medan perang dan lahaplah para asura agung yang muncul darinya. Dengan demikian raksasa ini akan menuju kebinasaan karena darahnya habis. Dan ketika yang ganas itu dimakan olehmu, tidak akan muncul yang lain.

Verse 55

ऋषिरुवाच इत्युक्त्वा तां ततो देवी शूलेनाभिजघान तम् । मुखेन काली जगृहे रक्तबीजस्य शोणितम् ॥

Sang resi berkata: Setelah berkata demikian kepadanya, Sang Dewi lalu menghantamnya dengan trisula; dan Kali dengan mulutnya menangkap serta meminum darah Raktabija.

Verse 56

ततोऽसावाजघानाथ गदया तत्र चण्डिकाम् । न चास्या वेदनां चक्रे गदापातोऽल्पिकामपि ॥

Lalu ia memukul Candika di sana dengan gada; namun hantaman gada itu tidak menimbulkan sedikit pun rasa sakit padanya.

Verse 57

तस्याहतस्य देहात्तु बहु सुस्राव शोणितम् । यतस्ततः स्ववक्त्रेण वामुण्डा सम्प्रतीच्छति ॥

Dari tubuhnya yang terpukul mengalir banyak darah; di mana pun darah itu jatuh, di sana Chamunda menerimanya dengan mulutnya sendiri.

Verse 58

मुखे समुद्गता येऽस्य रक्तपातान्महासुराः । तांश्चखादाथ चामुण्डा पपौ तस्य च शोणितम् ॥

Para asura agung yang muncul dari darahnya yang menetes—Chamunda melahap mereka; dan ia pun meminum darahnya.

Verse 59

देवी शूलेन चक्रेण बाणैरसिभिरृष्टीभिः । जघान रक्तबीजं तं चामुण्डापीतशोणितम् ॥

Dewi menumbangkan Raktabīja dengan tombak dan cakra, dengan panah, pedang, dan lembing—sementara Cāmuṇḍā meminum darahnya.

Verse 60

स पपात महीपृष्ठे शस्त्रसंहतितो हतः । नीरक्तश्च महीपाल रक्तबीजो महासुरः ॥

Dibunuh oleh gempuran senjata yang bertubi-tubi, ia jatuh ke permukaan bumi. Wahai raja, asura agung Raktabīja itu terbaring kehabisan darah.

Verse 61

ततस्ते हर्षमतुलमवापुस्त्रिदशा नृप । तेषां मातृगणो जातो ननर्तासृङ्मदोद्धतः ॥

Kemudian para dewa memperoleh sukacita yang tiada banding, wahai raja; dan rombongan Para Ibu (Mātṛgaṇa), mabuk oleh kegilaan darah, mulai menari.