Home›Markandeya Purana›Adhy. 29›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Adhyaya 29 — Alarka’s Inquiry and Madalasa’s Teaching on Householder Dharma (Gārhasthya), Vaiśvadeva, and Atithi Hospitality

Sanskrit

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पुत्रानुशासने मदालसावाक्यं नामाष्टाविंशोऽध्यायः ॥

ऊनत्रिंशोऽध्यायः ।

अलर्क उवाच यत् कार्यं पुरुषाणां च गार्हस्थ्यमनुवर्तताम् ।

बन्धश्च स्याद् अकरणे क्रियायाः यस्य चोच्छ्रितिः ॥

Transliteration

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe putrānuśāsane madālasāvākyaṃ nāmāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ || ūnatriṃśo 'dhyāyaḥ | alarka uvāca yat kāryaṃ puruṣāṇāṃ ca gārhasthyam anuvartatām | bandhaś ca syād akaraṇe kriyāyā yasya cocchritiḥ ||

Translation

Demikian berakhir bab ke-28 dalam Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, pada ajaran kepada putra, yang disebut ‘Ucapan Madālasā’. Kini dimulai bab ke-29. Alarka berkata: Apakah dharma bagi para pria yang menempuh hidup berumah tangga? Dan bila tidak dilaksanakan, ikatan hutang (ṛṇa) apakah yang timbul—ritus yang pelaksanaannya dianggap luhur dan berwibawa?

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative/end marker)
श्रीvenerable
श्री:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (अव्ययवत् उपसर्गरूपेण), पूर्वपद-उपाधि (honorific)
मार्कण्डेयपुराणेin the Mārkaṇḍeya Purāṇa
मार्कण्डेयपुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मार्कण्डेयस्य पुराणे)
पुत्रानुशासनेin the instruction to the son
पुत्रानुशासने:
Adhikarana (अधिकरण/Topic-domain)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक) + अनुशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पुत्रस्य अनुशासने)
मदालसावाक्यम्the speech of Madālasā
मदालसावाक्यम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमदालसा (प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मदालसायाः वाक्यम्)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/naming)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable) नामनिर्देशे (as called/namely)
अष्टाविंशःtwenty-eighth
अष्टाविंशः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअष्टाविंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (अष्टौ + विंशतिः = 28) क्रमवाचक (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ऊनत्रिंशःtwenty-ninth
ऊनत्रिंशः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootऊनत्रिंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (ऊन + त्रिंशत् = 29) क्रमवाचक
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अलर्कःAlarka
अलर्कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअलर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यत्that which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध/relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
कार्यम्duty/what should be done
कार्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक; कृ-धातोः कृत्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be done’ sense (duty/task)
पुरुषाणाम्of men
पुरुषाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
गार्हस्थ्यम्householder life
गार्हस्थ्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootगार्हस्थ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अनुवर्तताम्let them follow
अनुवर्तताम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअनु-वृत् (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपद, तृतीयपुरुष (3rd person), बहुवचन; विधिलिङ्गार्थे आज्ञा (let them follow)
बन्धःbondage
बन्धः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अकरणेin non-performance
अकरणे:
Adhikarana (अधिकरण/Condition)
TypeNoun
Rootअ-करण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; निषेधपूर्वक भाव (non-doing)
क्रियायाःof the act
क्रियायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
यस्यwhose/of which
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/relative-genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्धसूचक (whose/of which)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
उच्छ्रितिःrise/prosperity
उच्छ्रितिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउत्-श्रिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उत्कर्ष/उन्नति’ अर्थे
Speakers
Alarka questioning Madālasā
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "jijnasa", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes
DharmaGārhasthyaRitual obligationEthics of action (kriyā)Didactic dialogue

FAQs

The text pivots from general royal/social dharma to the practical foundation of society: the householder. The question frames dharma as both positive duty (kārya) and binding responsibility (bandha) when neglected.

Again, primarily dharma-upadeśa (ethical instruction) rather than the five canonical topics; it functions as normative teaching within the Purāṇic corpus.

By calling the rite ‘ucchrita’ (exalted), the verse signals that ordinary life-actions (especially in gārhasthya) can be vehicles of spiritual ascent when aligned with dharma—binding when ignored, liberating when performed rightly.

←Previous Verse
Next Verse→