Next Verse

Shloka 1

ऋतुपर्णस्य विदर्भयात्रा-निश्चयः तथा बाहुकस्य हयपरिक्षा (Ṛtuparṇa’s resolve to go to Vidarbha and Bāhuka’s examination of horses)

हि लय ० () हि 2 7 एकोनसप्ततितमो< ध्याय: दमयन्तीका अपने पिताके यहाँ जाना और वहाँसे नलको ढूँढनेके लिये अपना संदेश देकर ब्राह्मणोंको भेजना युदेव उवाच विदर्भराजो धर्मात्मा भीमो नाम महाद्युति: । सुतेयं तस्य कल्याणी दमयन्तीति विश्रुता,सुदेवने कहा--देवि! विदर्भदेशके राजा महा-तेजस्वी भीम बड़े धर्मात्मा हैं। यह उन्हींकी पुत्री है। इस कल्याणस्वरूपा राजकन्याका नाम दमयन्ती है

yudeva uvāca | vidarbharājo dharmātmā bhīmo nāma mahādyutiḥ | suteyaṃ tasya kalyāṇī damayantīti viśrutā |

Yudeva berkata: “Di negeri Vidarbha ada seorang raja bernama Bhīma, seorang yang teguh pada dharma dan bercahaya agung. Inilah putrinya yang mulia, termasyhur dengan nama Damayantī.”

सुदेवःSudeva
सुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootसुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
विदर्भराजःthe king of Vidarbha
विदर्भराजः:
Karta
TypeNoun
Rootविदर्भराज
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमःBhima (name)
भीमः:
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनामन्
महाद्युतिःof great splendor
महाद्युतिः:
TypeAdjective
Rootमहाद्युति
FormMasculine, Nominative, Singular
सुताdaughter
सुता:
Karta
TypeNoun
Rootसुता
FormFeminine, Nominative, Singular
इयम्this (she)
इयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कल्याणीauspicious, fair
कल्याणी:
TypeAdjective
Rootकल्याणी
FormFeminine, Nominative, Singular
दमयन्तीDamayanti
दमयन्ती:
TypeNoun
Rootदमयन्ती
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
विश्रुताwell-known, renowned
विश्रुता:
TypeAdjective
Rootविश्रुत
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)

युदेव उवाच

Y
Yudeva
V
Vidarbha
B
Bhīma (king of Vidarbha)
D
Damayantī

Educational Q&A

The verse frames ideal kingship and noble identity through dharma: Bhīma is introduced foremost as dharmātmā (righteous-minded), and Damayantī’s worth is conveyed as kalyāṇī (auspicious/virtuous) and viśrutā (renowned), suggesting that ethical character and good repute are central markers of true nobility.

A speaker named Yudeva identifies Damayantī by giving her lineage: she is the famous daughter of Bhīma, the righteous king of Vidarbha. This functions as a formal introduction within the Nala–Damayantī episode in the Vana Parva.