Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

तृणप्रायं ज्वलनेनेव दग्धं ग्रामं यथा धार्तराष्ट्रानू समीक्ष्य । पकक्‍वं सस्य॑ वैद्युतेनेव दग्धं परासिक्तं विपुलं स्वं बलौघम्‌,जब दुर्योधन यह देखेगा कि जैसे घास-फ़ूसके झोपड़ोंका गाँव आगसे जलकर खाक हो जाता है, उसी प्रकार धृतराष्ट्रके अन्य सभी पुत्र भीमसेनकी क्रोधाग्निसे दग्ध हो गये, मेरी विशाल वाहिनी बिजलीकी आगसे जली हुई पकी खेतीके समान नष्ट हो गयी, उसके मुख्य- मुख्य वीर मारे गये, सैनिकोंने पीठ दिखा दी, सभी भयसे पीड़ित हो रणभूमिसे भाग निकले, प्रायः समस्त योद्धा साहस अथवा धृष्टता खो बैठे तथा भीमसेनके अस्त्र-शस्त्रोंकी आगसे सब कुछ स्वाहा हो गया; उस समय उसे युद्धके लिये बड़ा पछतावा होगा

sañjaya uvāca | tṛṇaprāyaṃ jvalanen eva dagdhaṃ grāmaṃ yathā dhārtarāṣṭrānū samīkṣya | pakvaṃ sasyaṃ vaidyuten eva dagdhaṃ parāsiktaṃ vipulaṃ svaṃ balaugham |

Sañjaya berkata: “Ketika Duryodhana menyaksikan putra-putra Dhṛtarāṣṭra hangus oleh api murka Bhīmasena, laksana sebuah desa gubuk jerami dilalap nyala; dan melihat bala tentaranya yang luas tercerai-berai dan binasa seperti padi masak yang tersambar api petir—para pahlawan utamanya gugur, prajurit membelakangi medan dan lari ketakutan, keberanian serta kenekatan menguap, dan segala sesuatu menjadi abu oleh kobaran senjata Bhīma—saat itu ia akan diliputi sesal yang dalam karena telah memilih perang.”

तृणप्रायम्like grass; almost mere straw
तृणप्रायम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतृणप्राय
FormNeuter, Accusative, Singular
ज्वलनेनby fire/flame
ज्वलनेन:
Karana
TypeNoun
Rootज्वलन
FormMasculine, Instrumental, Singular
इवas/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
दग्धम्burnt
दग्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदह्
FormNeuter, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
ग्रामम्village
ग्रामम्:
Karma
TypeNoun
Rootग्राम
FormMasculine, Accusative, Singular
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
धार्तराष्ट्रान्the sons of Dhritarashtra (Kauravas)
धार्तराष्ट्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Accusative, Plural
समीक्ष्यhaving seen/observed
समीक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
पक्वम्ripe
पक्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपक्व
FormNeuter, Accusative, Singular
सस्यम्crop/standing grain
सस्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसस्य
FormNeuter, Accusative, Singular
वैद्युतेनby lightning (fire)
वैद्युतेन:
Karana
TypeAdjective
Rootवैद्युत
FormNeuter, Instrumental, Singular
इवas/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
दग्धम्burnt
दग्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदह्
FormNeuter, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
परासिक्तम्scattered/overthrown; poured out
परासिक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरि-आ-स्यन्द्/सिच् (परासिच्)
FormNeuter, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
विपुलम्vast, great
विपुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविपुल
FormNeuter, Accusative, Singular
स्वम्one's own
स्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormNeuter, Accusative, Singular
बलौघम्mass/host of troops
बलौघम्:
Karma
TypeNoun
Rootबलौघ
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
दुर्योधन (Duryodhana)
धृतराष्ट्र (Dhṛtarāṣṭra)
धार्तराष्ट्र (Dhārtarāṣṭras/Kauravas)
भीमसेन (Bhīmasena)
बलौघ (army/host)
ग्राम (village)
ज्वलन/अग्नि (fire)
वैद्युत (lightning)
सस्य (crop/grain)