Shloka 46
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
Devanagari script
हित्वा तान् परमेष्वासान् पाण्डवानमितौजस: । आहितं भारतैश्वर्य त्वया दुर्योधने महत्,भारत! आपने उन महान् धनुर्धर और अत्यन्त तेजस्वी पाण्डवोंको छोड़कर यह महान् ऐश्वर्यका भार दुर्योधनके ऊपर रख दिया है
Transliteration
hitvā tān parameṣvāsān pāṇḍavān amitaujasaḥ | āhitaṃ bhārat-aiśvaryaṃ tvayā duryodhane mahat, bhārata |
Translation
Wahai Bhārata! Dengan menyingkirkan para Pāṇḍava—pemanah unggul yang tak terukur daya-gagahnya—engkau telah meletakkan beban besar kedaulatan Bharata itu di atas Duryodhana.
Word by Word
हित्वाhaving abandoned
हित्वा:
TypeVerb
Rootहा (त्यागे)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
परमेष्वासान्supreme archers
परमेष्वासान्:
Karma
TypeNoun
Rootपरमेष्वास
FormMasculine, Accusative, Plural
पाण्डवान्the Pandavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural
अमितौजसःof immeasurable vigor (very mighty)
अमितौजसः:
Karma
TypeAdjective
Rootअमित-ओजस्
FormMasculine, Accusative, Plural
आहितम्has been placed/laid
आहितम्:
TypeVerb
Rootआ-धा (न्यासे) → आहित
FormNeuter, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
भारतैश्वर्यम्the sovereignty/royal power of the Bharatas
भारतैश्वर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootभारत-ऐश्वर्य
FormNeuter, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
दुर्योधनेin/onto Duryodhana
दुर्योधने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Locative, Singular
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
भारतO Bharata!
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
विदुर उवाच
Characters & Entities
V
ViduraP
PandavasD
DuryodhanaD
Dhritarashtra (implied by address 'Bhārata')B
Bharata sovereignty (Bhārata-aiśvarya)Sandhi Notes