Previous Verse

Shloka 106

अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः

Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance

श्लाघस्व मां कुशलिन सम तेभ्यो हानामयं तात पृच्छेर्जघन्यम्‌ । तात! जो अअभ्रोत्रिय (शूद्र) वृद्ध पुरुष मनस्वी तथा शील और बलसे सम्पन्न हैं एवं हस्तिनापुरमें निवास करते हैं, जो यथाशक्ति कुछ धर्मका आचरण करते हुए हमलोगोंके प्रति शुभ कामना रखते हैं और बारंबार हमें याद करते हैं, उन सबसे हमलोगोंका कुशल- समाचार निवेदन करना। तत्पश्चात्‌ उनके स्वास्थ्यका समाचार पूछना

ślāghasva māṁ kuśalina sama tebhyo hānāmayaṁ tāta pṛccher jaghanyam | tāta! ye ’śrotriyāḥ (śūdrāḥ) vṛddhāḥ puruṣā manasvinaḥ tathā śīla-bala-sampannāḥ hastināpure nivasanty, ye yathāśakti kiñcid dharmam ācarantaḥ asmāsu śubha-kāmanāṁ kurvanti punaḥ punaś ca asmān smaranti, tebhyaḥ sarvebhyo ’smākaṁ kuśala-vārttāṁ nivedaya | tataḥ paścāt teṣāṁ svāsthya-vārttāṁ pṛccha ||

Yudhiṣṭhira berkata: “Sampaikan salam hormatku kepada mereka semua, wahai yang beruntung; dan, sahabatku, tanyakan kesejahteraan serta bebas-penyakit mereka. Terutama para lelaki tua yang teguh hati—meski bukan sarjana Weda dan berasal dari golongan śūdra—yang berperilaku baik dan kuat, yang tinggal di Hastināpura, yang menjalankan dharma semampu mereka, yang menghendaki kebaikan bagi kami dan berulang kali mengingat kami: kepada mereka semua laporkan bahwa kami dalam keadaan baik. Setelah itu, tanyakan dengan saksama tentang kesehatan mereka.”

श्लाघस्वpraise (you)
श्लाघस्व:
TypeVerb
Rootश्लाघ्
Formलोट्, आत्मनेपद, मध्यम, एकवचन
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formउभयलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुशलिन्O well-being/fortunate one
कुशलिन्:
TypeNoun
Rootकुशलिन्
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
सम्well; properly; altogether
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
तेभ्यःfrom them / to them
तेभ्यः:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी/चतुर्थी, बहुवचन
हानामयम्free from loss and disease; well-being
हानामयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहानामय
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तातdear one; son (voc.)
तात:
TypeNoun
Rootतात
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
पृच्छेःask; inquire (you should ask)
पृच्छेः:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
Formलोट्, परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
जघन्यम्the least; the lowest (last in order)
जघन्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजघन्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
H
Hastināpura
E
elderly śūdra men (aśrotriya, vṛddha puruṣāḥ)

Educational Q&A

Even amid political crisis, a leader’s dharma includes remembering and honoring ordinary well-wishers—especially elders—regardless of scholarly status or social rank, and actively inquiring into their welfare and health.

Yudhiṣṭhira instructs a messenger to convey the Pāṇḍavas’ well-being to supportive residents of Hastināpura—particularly elderly, high-minded śūdra men who practice dharma as they can—and then to ask after their health.