Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

सेनासमागमः — The Convergence of Armies

युयुत्समाना: कुरुभि: पाण्डवान्‌ समहर्षयन्‌ । महात्मा पाण्डवोंके पास इधर-उधरसे सात अक्षौहिणी सेनाएँ एकत्र हुई थीं, जो नाना प्रकारकी ध्वजा-पताकाओंसे व्याप्त दिखायी देती थीं। ये सब सेनाएँ कौरवोंसे युद्ध करनेकी इच्छा रखकर पाण्डवोंका हर्ष बढ़ाती थीं ।। १३ है ।। तथैव धार्तराष्ट्रस्य हर्ष समभिवर्धयन्‌,बभौ बलमनाधृष्यं कर्णिकारवनं यथा । इसी प्रकार राजा भगदत्तने दुर्योधनका हर्ष बढ़ाते हुए उसे एक अक्षौहिणी सेना प्रदान की। सुनहरे शरीरवाले चीन और किरात देशके योद्धाओंसे भरी हुई भगदत्तकी दुर्धर्ष सेना (खिले हुए) कनेरके जंगल-सी जान पड़ती थी

yuyutsamānāḥ kurubhiḥ pāṇḍavān samaharṣayan | mahātmā pāṇḍavānāṃ pāśve 'tataḥ sarvataḥ sapta akṣauhiṇyo balāni samāgatāni, nānāvidha-dhvajapatākābhiḥ samāvṛtāni dṛśyante sma | tāḥ sarvāḥ senāḥ kauravaiḥ saha yuddhum icchantyaḥ pāṇḍavānāṃ harṣaṃ vardhayanti sma ||

tathaiva dhārtarāṣṭrasya harṣaṃ samabhivardhayan babhau balam anādhṛṣyaṃ karṇikāravanaṃ yathā | evaṃ rājā bhagadatto duryodhanasya harṣaṃ vardhayann ekām akṣauhiṇīṃ senāṃ prādāt | suvarṇa-varṇa-śarīraiś cīna-kirāta-deśīyaiḥ yodhakaiḥ paripūrṇā bhagadattasya durdharṣā senā vikasita-karṇikāravanavat pratibhāti sma ||

Dengan hasrat bertempur melawan para Kuru, bala yang berkumpul itu sangat menggembirakan para Pāṇḍava. Demikian pula, menambah sukacita putra Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana), suatu kekuatan yang tak tertaklukkan tampak bersinar laksana rimbun karṇikāra yang sedang berbunga.

तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
धार्तराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra’s (son) / of the Dhārtarāṣṭra (Duryodhana)
धार्तराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
हर्षम्joy, delight
हर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootहर्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
समभिवर्धयन्increasing, augmenting
समभिवर्धयन्:
Karta
TypeVerb
Rootसम्+अभि+वृध्
FormŚatṛ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
बभौshone, appeared
बभौ:
TypeVerb
Rootभा
FormLiṭ (perfect), Parasmaipada, 3rd, Singular
बलम्army/force, strength
बलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Nominative, Singular
अनाधृष्यम्unassailable, irresistible
अनाधृष्यम्:
TypeAdjective
Rootअनाधृष्य
FormNeuter, Nominative, Singular
कर्णिकारवनम्a forest of karnikāra (yellow blossoms)
कर्णिकारवनम्:
TypeNoun
Rootकर्णिकार-वन
FormNeuter, Nominative, Singular
यथाas, like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा

वैशमग्पायन उवाच

P
Pāṇḍavas
K
Kurus/Kauravas
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
B
Bhagadatta
C
Cīna
K
Kirāta
A
akṣauhiṇī
D
dhvaja (banner)
P
patākā (pennant)
K
karṇikāra-vana (karṇikāra grove)