Previous Verse
Next Verse

Shloka 166

Bhīṣma’s Dream-Counsel and the Prasvāpa Astra (भीष्मस्वप्नदर्शनम् / प्रस्वापास्त्रोपदेशः)

मानं कुरुष्व गाड़ेय ब्राह्मणस्य रणाजिरे । भृगुनन्दन! तुम्हारा कल्याण हो। दुर्धर्ष वीर! तुमने जो धनुष उठा लिया, यही पर्याप्त है। अब इसे त्याग दो और तपस्या करो। देखो, इन सम्पूर्ण देवताओंने शान्तनु-नन्दन भीष्मको भी रोक दिया है। वे उन्हें प्रसन्न करके यह बात कह रहे हैं कि “तुम युद्धसे निवृत्त हो जाओ। परशुराम तुम्हारे गुरु हैं। तुम उनके साथ बार-बार युद्ध न करो। कुरुश्रेष्ठ! परशुरामको युद्धमें जीतना तुम्हारे लिये कदापि न्‍्यायसंगत नहीं है। गंगानन्दन! तुम इस समरांगणमें अपने ब्राह्मणगुरुका सम्मान करो'

bhīṣma uvāca | mānaṃ kuruṣva gāḍeya brāhmaṇasya raṇājire | bhṛgunandana! tubhyaṃ kalyāṇaṃ bhavatu | durdharṣa vīra! tvayā yad dhanuḥ samuddhṛtaṃ tad eva paryāptam | idānīṃ etat tyaja tapaś cara | paśya, imaiḥ sarvair devaiḥ śāntanu-nandano bhīṣmo 'pi nivāritaḥ | te taṃ prasādya idaṃ vadanti— “yuddhāt nivartasva | paraśurāmas te guruḥ | tena saha punaḥ punaḥ yuddhaṃ mā kārṣīḥ | kuruśreṣṭha! paraśurāmaṃ raṇe jetuṃ tava kadācid api na nyāyyam | gaṅgānandana! asmin samaraṅgaṇe sva-brāhmaṇa-guroḥ mānaṃ kuru” |

Wahai keturunan Gadhi, tunjukkanlah hormat yang semestinya kepada seorang Brahmana di medan laga. Wahai putra Bhrigu, semoga sejahtera bagimu. Wahai pahlawan yang sukar ditaklukkan, cukuplah engkau sekadar mengangkat busurmu—kini letakkanlah dan kembalilah pada tapa. Lihatlah: para dewa ini bahkan telah menahan Bhisma, putra Shantanu. Setelah menenangkannya, mereka berkata: ‘Undurkan diri dari pertempuran. Parashurama adalah gurumu; jangan berulang-ulang berperang melawannya. Wahai yang terbaik di antara Kuru, tidaklah adil bagimu mengejar kemenangan atas Parashurama di medan perang. Wahai putra Gangga, di gelanggang ini hormatilah guru Brahmanamu.’

मानम्honour, respect
मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमान
FormNeuter, Accusative, Singular
कुरुष्वdo (you), perform
कुरुष्व:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
गाडेयO Gāḍeya (descendant of Gādhi)
गाडेय:
Sambodhana
TypeNoun
Rootगाडेय
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्राह्मणस्यof the Brahmin
ब्राह्मणस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Singular
रणाजिरेin the battlefield
रणाजिरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरणाजिर
FormMasculine, Locative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
P
Parashurama
D
Devas (the gods)
S
Shantanu
G
Ganga
B
Bhṛgu
B
Bow (dhanuḥ)
B
Battlefield (raṇājira/samaraṅgaṇa)