Adhyāya 108: Paścima-dik—Varuṇa’s Realm, Sunset Cosmology, and Sacred-Geographic Markers
Suparṇa–Gālava संवाद
अत्र मन्दरकुग्जेषु विप्रर्षिसदनेषु च । गायन्ति गाथा गन्धर्वक्षित्तबुद्धिहरा द्विज,ब्रह्म! इसी दिशामें गन्धर्वगण मन्दराचलके कुंजों और ब्रह्मर्षियोंके आश्रमोंमें मन और बुद्धिको आकर्षित करनेवाली गाथाओंका गान करते हैं
atra mandarakuñjeṣu viprarṣisadaneṣu ca | gāyanti gāthā gandharvakṣittabuddhiharā dvija-brahman ||
Wahai dwija, di arah inilah—di rimbunan Mandara dan di pertapaan para brahmarṣi—para Gandharwa melantunkan balada yang memikat, nyanyian yang menawan dan merenggut hati serta budi.
युपर्ण उवाच
The verse highlights how powerful aesthetic experience—here, Gandharva music—can seize the mind and even sway discernment (buddhi). In a dharmic setting like sages’ hermitages, it implicitly contrasts spiritual discipline with sensory enchantment, reminding the listener to remain inwardly steady amid captivating influences.
Yuparṇa describes a particular direction/region as marked by Mandara’s groves and the residences of brahmin seers, where Gandharvas sing mesmerizing gāthās. The passage functions as a vivid, almost travelogue-like depiction of a sacred and wondrous landscape.