Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Virāṭa-sabhāyāṃ Saṃniveśaḥ — Assembly at Virāṭa’s Hall and Kṛṣṇa’s Diplomatic Counsel

धर्मार्थयुक्त तु महीपतित्वं॑ ग्रामेडपि कस्मिंश्वचिदयं बुभूषेत्‌ । पित्र्यं हि राज्यं विदितं नृपाणां यथापकृष्टं धृतराष्ट्रपुत्रै:,किसी छोटेसे गाँवका राज्य भी यदि धर्म और अर्थके अनुकूल प्राप्त होता हो, तो ये उसे लेनेकी इच्छा कर सकते हैं। आप सभी नरेशोंको यह विदित ही है कि धृतराष्ट्रके पुत्रोंने पाण्डवोंके पैतृक राज्यका किस प्रकार अपहरण किया है

dharmārthayuktaṃ tu mahīpatitvaṃ grāme ’pi kasmiṃś cid ayaṃ bubhūṣet | pitryaṃ hi rājyaṃ viditaṃ nṛpāṇāṃ yathāpakṛṣṭaṃ dhṛtarāṣṭraputraiḥ ||

Bahkan kekuasaan atas sebuah desa kecil pun—bila diperoleh selaras dengan dharma dan kepatutan duniawi—ia dapat bersedia menerimanya. Sebab, wahai para raja, kalian semua telah mengetahui bagaimana kerajaan pusaka milik Pāṇḍava dirampas secara paksa dan tidak adil oleh putra-putra Dhṛtarāṣṭra.

धर्मार्थयुक्तम्in accordance with dharma and artha
धर्मार्थयुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्मार्थयुक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
महीपतित्वम्kingship/sovereignty
महीपतित्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहीपतित्व
FormNeuter, Accusative, Singular
ग्रामेin a village
ग्रामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootग्राम
FormMasculine, Locative, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
कस्मिन्in some (place/thing)
कस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
श्वचित्ever/at any time (somehow)
श्वचित्:
TypeIndeclinable
Rootश्वचित्
अयम्this (man)/he
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
बुभूषेत्might wish/desire (to obtain)
बुभूषेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
पित्र्यम्paternal/ancestral
पित्र्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपित्र्य
FormNeuter, Accusative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
विदितम्is known
विदितम्:
TypeAdjective
Rootविदित
FormNeuter, Nominative, Singular
नृपाणाम्of kings
नृपाणाम्:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Genitive, Plural
यथाhow/as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अपकृष्टम्was taken away/dragged off
अपकृष्टम्:
TypeAdjective
Rootअपकृष्ट
FormNeuter, Nominative, Singular
धृतराष्ट्रपुत्रैःby the sons of Dhritarashtra
धृतराष्ट्रपुत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्रपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Plural

श्रीकृष्ण उवाच

Ś
Śrī Kṛṣṇa
D
Dhṛtarāṣṭra
S
sons of Dhṛtarāṣṭra (Kauravas)
P
Pāṇḍavas
K
kings (nṛpāḥ)