Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

वाक्पारुष्यं तथोग्रत्वं दण्डपारुष्यमेव च | आत्मनो निग्रहस्त्यागो हार्थदूषणमेव च,वाणीकी कटुता, उग्रता, दण्डकी कठोरता, शरीरको कैद कर लेना, किसीको सदाके लिये त्याग देना और आर्थिक हानि पहुँचाना--ये छः: प्रकारके क्रोधजनित व्यसन उक्त ग्रन्थमें बताये गये हैं

vāk-pāruṣyaṃ tathogratvaṃ daṇḍa-pāruṣyam eva ca | ātmano nigrahas tyāgo hārtha-dūṣaṇam eva ca ||

Bhishma berkata: “Kekasaran dalam ucapan, sifat garang, kekejaman dalam hukuman, menahan tubuh seseorang (pengekangan atau pemenjaraan), meninggalkan seseorang sepenuhnya, dan menimbulkan kerugian harta—enam hal ini dinyatakan dalam ajaran sebagai keburukan yang lahir dari amarah.”

वाक्पारुष्यंharshness of speech
वाक्पारुष्यं:
Karta
TypeNoun
Rootवाक् + पारुष्य
FormNeuter, Nominative, Singular
तथाand; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उग्रत्वंfierceness; violence
उग्रत्वं:
Karta
TypeNoun
Rootउग्रत्व
FormNeuter, Nominative, Singular
दण्डपारुष्यम्harshness of punishment; severity of the rod
दण्डपारुष्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootदण्ड + पारुष्य
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
निग्रहःrestraint; confinement
निग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootनिग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
त्यागःabandonment; renunciation
त्यागः:
Karta
TypeNoun
Rootत्याग
FormMasculine, Nominative, Singular
हाalas; (interjection)
हा:
TypeIndeclinable
Rootहा
अर्थदूषणम्spoiling of wealth; financial harm
अर्थदूषणम्:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ + दूषण
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीष्म उवाच

B
Bhishma