Previous Verse
Next Verse

Shloka 145

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

एतत्‌ ते सर्वमाख्यातं महत्त्वं प्रति राजसु । कार्त्स्येन भरतश्रेष्ठ किमन्यदिह वर्तते,भरतश्रेष्ठ) इस प्रकार राजाओंका जो कुछ महत्त्व है, वह सब मैंने सम्पूर्ण रूपसे तुम्हें बता दिया। अब इस विषयमें तुम्हारे लिये और क्या जानना शेष रह गया है?

etat te sarvam ākhyātaṁ mahattvaṁ prati rājasu | kārtsnyena bharataśreṣṭha kim anyad iha vartate ||

Wahai yang terbaik di antara keturunan Bharata! Seluruh uraian tentang kebesaran sejati para raja telah kusampaikan kepadamu dengan lengkap. Dalam perkara ini, apa lagi yang masih tersisa untuk diketahui?

एतत्this (all this)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
आख्यातम्told, explained
आख्यातम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु) / आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPerfect passive participle (Kta), —, Singular, Neuter, Nominative/Accusative
महत्त्वम्greatness, importance
महत्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहत्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रतिwith regard to, concerning
प्रति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रति
राजसुamong kings / in kings
राजसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Locative, Plural
कार्त्स्येनcompletely, in entirety
कार्त्स्येन:
Karana
TypeNoun
Rootकार्त्स्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootभरत-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अन्यत्other (anything else)
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
इहhere; in this matter
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
वर्ततेremains, exists
वर्तते:
TypeVerb
Rootवृत् (वर्तते)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Bharataśreṣṭha (Yudhiṣṭhira)

Educational Q&A

Bhīṣma emphasizes completeness and clarity in dharma-instruction: the standards of royal greatness (mahattva) have been fully laid out, implying that a king’s true eminence rests on understood and practiced rajadharma rather than mere power.

In the Śānti Parva dialogue, Bhīṣma—lying on the bed of arrows—concludes a section of counsel to Yudhiṣṭhira about the nature of greatness among kings, signaling that the exposition on this topic has reached its completion.