इस प्रकार श्रीमहाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत मोक्षधर्मपर्वमें उज्छवृत्तिका उपाख्यानविषयक तीन सौ उनसठवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ३५९ ॥/ ऑपन-माज बछ। अकाल षष्ट्याधिकत्रिशततमो< ध्याय: पत्नीके धर्मयुक्त वचनोंसे नागराजके अभिमान एवं रोषका नाश और उनका ब्राह्मणको दर्शन देनेके लिये उद्यत होना नाग उवाच अथ ब्राह्मणरूपेण कं तं॑ समनुपश्यसि । मानुषं केवल विप्रं देवं वाथ शुचिस्मिते
Nāga uvāca: atha brāhmaṇarūpeṇa kaṃ taṃ samanupaśyasi | mānuṣaṃ kevalaṃ vipraṃ devaṃ vātha śucismite ||
Sang Nāga: “Wahai wanita bersenyum suci dan lembut, siapakah yang engkau lihat di sana dalam wujud seorang brāhmaṇa? Apakah brāhmaṇa itu hanya manusia, atau sesungguhnya makhluk ilahi?”
नाग उवाच
The verse foregrounds discernment and humility: appearances (a brāhmaṇa-form) may conceal a higher reality, so one should respond with reverence and ethical caution rather than pride or rash judgment.
The serpent-king questions a woman (addressed as “śucismite”) about a figure seen in brāhmaṇa form, asking whether the person is an ordinary human brāhmaṇa or a divine being—setting up a revelation that affects the Nāga’s attitude and conduct.