Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

अव्यक्त–प्रकृति–इन्द्रियविचारः

The Unmanifest, Prakṛtis, and the Sense-Complex

यथा भानुगतं तेजो मणि: शुद्ध: समाधिना । आदत्ते राजशार्दूल तथा योग: प्रवर्तते

yathā bhānugataṃ tejo maṇiḥ śuddhaḥ samādhinā | ādatte rājaśārdūla tathā yogaḥ pravartate nṛpaśreṣṭha ||

Parāśara berkata: Wahai harimau di antara raja-raja! Sebagaimana batu suryakānta yang murni, melalui pemusatan yang tepat, menyerap sinar yang bersemayam dalam matahari, demikian pula yoga berjalan maju—melalui samādhi sang pelaku menerima dan menyadari hakikat Brahman.

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
भानुगतम्gone into / belonging to the sun
भानुगतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभानुगत
FormNeuter, Accusative, Singular
तेजःsplendour, radiance
तेजः:
Karma
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Accusative, Singular
मणिःgem (sun-stone)
मणिः:
Karta
TypeNoun
Rootमणि
FormMasculine, Nominative, Singular
शुद्धःpure
शुद्धः:
TypeAdjective
Rootशुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
समाधिनाby concentration (samadhi)
समाधिना:
Karana
TypeNoun
Rootसमाधि
FormMasculine, Instrumental, Singular
आदत्तेtakes, receives
आदत्ते:
TypeVerb
Rootआ + दा
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
राजशार्दूलO tiger among kings
राजशार्दूल:
TypeNoun
Rootराजशार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
तथाso, in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
योगःyoga (discipline/union)
योगः:
Karta
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रवर्ततेproceeds, comes into operation
प्रवर्तते:
TypeVerb
Rootप्र + वृत्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनृपश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular

पराशर उवाच

P
Parāśara
R
rājaśārdūla (addressed king)
N
nṛpaśreṣṭha (addressed king)
B
bhānu (sun)
M
maṇi (sūryakānta sunstone)
S
samādhi
Y
yoga
B
Brahman (implied by the traditional gloss/meaning)

Educational Q&A

Yoga becomes effective through samādhi: when the mind is purified and steadily absorbed, it can ‘receive’ or directly realize the highest reality (Brahman), just as a pure sunstone draws the sun’s radiance.

Parāśara is instructing a king (addressed honorifically as rājaśārdūla/nṛpaśreṣṭha) on the inner mechanics of spiritual practice, using a natural metaphor to explain how concentrated meditation enables realization.